جواب : اگر تغيير حقيقى باشد زوجيّت بلافاصله فسخ مىشود و مىتوانند مجدّداً عقد ازدواج در شكل جديد بخوانند ؛ ولى احتياط آن است زمان عدّه بگذرد .
شبيهسازى
سؤال 1783 - شبيهسازى تحت چه شرايطى جايز مىباشد ؟ توضيح اين كه از طريق موادّى از پوست خود زن باعث ايجاد جنينى در او بشويم ، كه اين جنين از هر جهت شبيه به خود او مىباشد . اين كار براى اوّلين مرتبه در انگلستان نسبت به گوسفند انجام شده است ، آيا اين عمل جايز است ؟
جواب : اين عمل از نظر شرعى خالى از اشكال نيست و مفاسد زيادى بر آن مترتّب مىشود ، به همين جهت حتّى افرادى كه پايبند به دين و شريعتى نيستند به خاطر مفاسد اجتماعى آن به مخالفت با آن پرداختهاند .
سؤال 1784 - با توجّه به پيشرفت علم پزشكى و ژنتيك و موفقيّت انسان در توليد غير جنسى گوسفند ، موش و مانند آن و قابليّت اجراى اين عمل در توليد غير جنسى انسان و ترميم اعضا لطفاً بفرماييد :
الف ) آيا انجام چنين عملى ( توليد انسان كامل از طريق شبيهسازى ) شرعاً صحيح است ؟
جواب : همان گونه كه قبلًا هم اشاره كردهايم اين كار ممكن است ذاتاً اشكالى نداشته باشد ؛ ولى با توجّه به عوارض نامطلوب فراوان اجتماعى و اخلاقى كه بر آن مترتّب مىشود ، شرعاً مجاز نيست ؛ بعلاوه ، اگر مستلزم نظر و لمس حرام به هنگام كشت سلّول مشابه در رحم انسان گردد ، از اين نظر نيز اشكال ديگرى متوجّه مىشود .
ب ) آيا ساخت اعضا و پيوند آن به انسان ، شرعاً صحيح است ؟
جواب : اشكالى ندارد ؛ مشروط بر اين كه مستلزم كار حرام خاصّى نبوده باشد .