شرايط قصاص
سؤال 1501 - شخصى در سنّ دوازده سالگى مردى را كشته است ، او را تا به حال كه ، 25 ساله است ، در زندان نگه داشتهاند تا بچّههاى مقتول بزرگ شوند و تصميم بگيرند كه قاتل اعدام شود يا ديه بگيرند و حكم اعدام او هم صادر شده است . حال اگر صبىّ جنايتش قصاص ندارد ، پس چرا حكم اعدام اين جوان را صادر كردهاند با اين كه كوچك بوده است ؟
جواب : اوّل اين كه كسى كه قبل از بلوغ مرتكب قتل شود نه قصاص دارد نه زندان ؛ مگر مقدارى به عنوان تنبيه ؛ بلكه بايد ديه مقتول را عاقله ، كه عبارت از پدر و مردان خويشاوند پدرى هستند ، دست به دست هم بدهند و بپردازند و اگر بالغى مرتكب قتل شود و مقتول بچّههاى صغير داشته باشد ، اگر ولىّ بچهها مصلحت را در گرفتن ديه ببيند ديه مىگيرد و قاتل آزاد مىشود و اگر مصلحت آنها را گرفتن ديه تشخيص ندهد بايد انتظار بكشند ، تا صغيرها كبير شوند ؛ ولى اگر مدت طولانى است بايد قاتل را با وثيقه و كفالت لازم آزاد كنند و بعدا رسيدگى نمايند و هيچ قاضى اى حق ندارد قاتلى را براى مدّت طولانى در زندان نگه دارد .
سؤال 1502 - قاتلى كه محكوم به قصاص شده است ، توسّط شخصى غير از اولياى دم و بدون اجازه آنها كشته مىشود . در فرض مزبور ، اين سؤالات مطرح است :
الف ) آيا اين شخص ( قاتل دوّم ) بايد قصاص شود ؟ در فرض قصاص ، چه كسانى حقّ قصاص دارند ؟ اولياى دم مقتول اوّل ، يا اولياى دم مقتول دوّم كه خود محكوم به قصاص بوده است ؟
ب ) در صورتى كه قصاص حقّ اولياى دم مقتول دوّم باشد ، حقّ القصاص اولياى دم مقتول اوّل چه مىشود ؟ آيا موضوع منتفى شده و از بين رفته است ، يا اين كه تبديل به ديه مىشود ؟ در فرض تبديل به ديه ، چه كسانى بايد آن را بپردازند ؟
جواب : با توجّه به اين كه قاتل مهدور الدم نيست ؛ بلكه در اختيار اولياى دم