جواب : خريدوفروش چك يا سفتهاى كه سند بدهكارى كسى مىباشد به كمتر يا بيشتر مانعى ندارد .
سؤال 724 - آيا خريدوفروش اسكناس صحيح مىباشد ؟ در صورتى كه جواب منفى است آيا احكام رباى معاملاتى در آن جارى است ؟
جواب : اسكناس جزء معدودات است ، و حكم ربا در خريدوفروش آن جارى نمىشود ؛ ولى در اينجا مشكل ديگرى وجود دارد و آن اين كه در عرف عقلا اسكناس هميشه ثمن واقع مىشود و جنبه مثمن ندارد ، هيچ كس در عرف بازار نمىگويد : « من ده هزار تومان پول نقد را به يازدههزار تومان كه يك ماه ديگر تحويل بدهى ، به شما فروختم » مگر كسانى كه بخواهند آن را حيله فرار از ربا قرار دهند ؛ يعنى در واقع نوعى وام ربوى است كه نام آن را بيع مىگذارد و اين گونه حيلهها به فتواى ما اعتبارى ندارد ، تنها دو مورد استثنا در اين مسأله وجود دارد :
الف ) نخست خريدوفروش ارزهاى مختلف كه مثلًا دلار را با اسكناس مبادله كنند ، كه چنين معاملهاى صحيح است .
ب ) ديگر معامله نقدى اسكناسهاى كوچك و بزرگ ، يا نو و كهنه با تفاوت مختصر به خاطر استفاده از نو بودن اسكناس يا حجم كم پول بزرگ در مسافرت و مانند آن ؛ در غير اين دو صورت اشكال دارد .
سؤال 725 - آيا احكام صرف ( معامله نقدين ) ، مانند وجوب قبض و اقباض در مجلس معامله ، در مورد پول اعتبارى ، يعنى اسكناس ، جارى است ؟
جواب : احكام مزبور در پول اعتبارى جارى نيست ؛ زيرا نه ادلّه نسبت به آن شمول دارد و نه پشتوانه در حال حاضر طلا و نقره مسكوك است ؛ اصولًا پشتوانه در زمان ما يك امر اعتبارى است .
سؤال 726 - آيا پول از مثليّات است يا قيميّات ؟ اصولًا ملاك مثلى و قيمى چيست ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 235
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٥