دهند كدام آهنگ و صوت مناسب مجالس لهو و فساد است و كدام نيست . علما و فقها نيز در اين گونه موارد به چنين عرفى رجوع مىكنند .
سؤال 696 - اگر موسيقى يك هنر مبتنى بر اصول و قواعد علمى و تاريخى است ، آيا بهتر نيست كارِ كارشناسى تشخيص حكم آن با افراد ديندار موسيقىشناس قرار گيرد و مقصود از عرف ، عرف مؤمنان موسيقىشناس باشد ؟
جواب : تشخيص حكم با مجتهد است ؛ ولى تشخيص موضوع مىتواند بر عهده كسانى كه ذكر كرديد باشد .
سؤال 697 - آيا بهتر نيست فقها ، كه نه جزء عرف محسوب مىشوند و نه جزء كارشناسان موسيقى و نه با موضوع موسيقى آشنايى دارند ، درباره مصاديق موسيقى حكم ندهند ؟
جواب : بسيارى از مصاديق موسيقى حرام ، طورى است كه همه كس آن را درك مىكند ؛ آرى بعضى از مصاديق آن ، خالى از اجمال و ابهام نيست كه بايد به عرف متديّن و آگاه مراجعه شود ، و ممكن است فقيه در تشخيص موضوع آن آگاهى كافى نداشته باشد ؛ ولى تعيين حكم با فقيه است .
سؤال 698 - موسيقى و غنا چه تغيير و تحوّل روحى و نفسانى در انسان مىگذارد ؟
جواب : غالباً سبب بيگانگى از خدا و تحريك شهوات و آلودگى به مفاسد ديگر است ؛ ولى حكم تابع اين امور نيست ، همانگونه كه حرمت شراب ، تابع مست شدن نيست .
سؤال 699 - برخى ، حالت طرب را تشبيه به حالت مستى كردهاند . چه دليلى بر اين تشبيه وجود دارد ؟ آيا چنين حالتى را تا كنون كسى ديده است ؟
جواب : از اين كه بسيارى از انواع غنا مانند موادّ مخدّر عمل مىكند جاى شك نيست ، منتها در اينجا تخدير از طريق گوش حاصل مىشود .
سؤال 700 - موسيقى در صدر اسلام چه ويژگيهايى داشته است كه به محض سؤال
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 229
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٩