سؤال 623 - آيا نماز پشت مقام ابراهيم ( عليه السلام ) حكم تكليفى است يا وضعى ؟ و به تعبير ديگر اگر كسى نمازش را نزديك ديوار زمزم بخواند ، آيا نمازش باطل است ، يا اين كه فقط معصيت كرده ؛ ولى نمازش صحيح است ؟
جواب : خواندن نماز طواف واجب پشت مقام ابراهيم جزء شرايط است ؛ ولى اگر بر اثر ازدحام نتواند نماز را پشت مقام بخواند ، تا جايى كه مزاحمتى براى طوافكنندگان نداشته باشد عقبتر مىرود .
سؤال 624 - در صورتى كه فردى به خاطر ازدحام نتواند نماز طواف را پشت مقام بخواند ، آيا بايد صبر كند ؟ يا مىتواند فوراً نمازش را در جايى كه مقدور است بخواند و بعد در صورت امكان ، و لو روزهاى بعد ، نزديكتر اعاده نمايد ؟
جواب : مىتواند در جايى كه مقدور است بخواند و صبر كردن براى نزديكتر خواندن لازم نيست .
سؤال 625 - اخيراً در يكى از روزنامههاى عربستان ، مقالهاى تحت عنوان « آيا جابهجايى مقام ابراهيم ( عليه السلام ) مناسب است ؟ » به چاپ رسيده و مطالبى در مورد لزوم جابهجايى مقام ابراهيم به منظور رفع مانع براى طواف كنندگان ، مطرح شده است . از آنجا كه معمولًا دولت عربستان براى اقدامات خود قبلًا از طُرُق مختلف زمينهسازى مىكند ، لذا خواهشمند است بفرماييد :
الف ) چنين اقدامى از نظر شرعى چه حكمى دارد ؟
جواب : جابهجايى مقام ابراهيم ( عليه السلام ) جايز نيست ، و ممانعتى براى طوافكنندگان نيز ندارد ؛ زيرا جايز است طواف در دو طرف مقام ابراهيم انجام شود ؛ امّا از آنجا كه مقام ابراهيم معيارى براى محلّ نماز طواف واجب است و اين تغيير سبب مىشود كه معيار مزبور به هم بخورد . تغيير آن شرعاً مجاز نيست .
ب ) در صورت عملى شدن اين طرح ، تكليف زائران و حجّاج بيت اللّه الحرام در رابطه با طواف و نماز پشت مقام چيست ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 202
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٢