جواب : از تعقيبات معروف و مهم ، تسبيح حضرت زهرا ( عليها السلام ) است كه ثواب بسيار دارد ، تعقيبات مشترك و خاصّ هر نماز نيز در روايات وارد شده كه قسمت مهمّى از آن در كتب ادعيّه ، از جمله مفاتيح الجنان ، آمده است و خواندن دعاهاى دسته جمعى نيز اشكالى ندارد .
سؤال 416 - اگر نمازگزار در نماز عمداً حواسّ خود را در جاى ديگرى ببرد ، نمازش چه حكمى دارد ؟
جواب : نمازش باطل نيست ؛ لكن روح نماز توجّه به خداست ، بايد كوشش كرد حضور قلب حاصل شود .
سؤال 417 - اگر فرزند مكلّف انسان خواب باشد ، آيا بيدار كردن او براى نماز صبح واجب است ؟
جواب : اگر علم به رضايت او دارد ، او را بيدار كند و همچنين اگر مىداند ادامه اين وضع باعث سهلانگارى او در امر نماز مىشود ؛ در غير اين دو صورت جايز نيست .
سؤال 418 - اگر بيدار كردن فرزند مكلّف براى نماز موجب ناراحتى او شود و از نماز زده شود ، بيدار كردن او چه حكمى دارد ؟
جواب : در اين فرض جايز نيست ؛ ولى بايد تدريجاً او را توجيه كند تا رضايت به بيدار كردن بدهد .
سؤال 419 - آيا مجبور كردن مردم به نماز خواندن در ادارات و مدارس ، كه گاه موجب تمسخر آنان مىشود ، درست است ؟
جواب : براى امر به معروف ، بايد از راههايى كه مفيد و مؤثّر است و پيامدهاى منفى ندارد ، استفاده كرد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 146
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٦