جواب : ضرر نمىرساند .
سؤال 413 - مدّت شش ماه است كه مرد چهلساله بىسوادى كه داراى همسر و هفت فرزند مىباشد را به عنوان خادم به مسجدى آوردهاند ؛ اكنون معلوم شده كه نماز بلد نيست و براى يادگرفتن و انجام آن رغبتى نشان نمىدهد ، و هيأت امنا قصد اخراج او را دارند ؛ ولى از آنجا كه با اخراج او و قطع درآمدش ، قطعاً اهل و عيال و فرزندانش دچار مضيقه شديد مالى خواهند شد ، و در اجتماع سرگردان مىشوند ، و به گدايى خواهند افتاد ، آيا به علّت بىنمازى و بىمبالاتىهاى دينى ، او را اخراج كنيم ؟ يا به خاطر اطفال صغار كه ممكن است در آينده افرادى نمازخوان و متديّن شوند او را نگهداريم ؟
جواب : بهتر اين است كه او را از طرق مختلف ، چه از طريق نصيحت و يا تهديد به اخراج ، تدريجاً وادار به انجام فرايض دينى كنيد ؛ حتّى به او قول بدهيد كه اگر در اين قسمت جدّى شود ، مثلًا مبلغى بر حقوقش بيفزاييد و از نتيجه اين كار مأيوس نباشيد .
سؤال 414 - تا چه حد از بيماريها و اختلالات روحى و روانى ، باعث ساقط شدن تكليف نماز و روزه مىشود ؟ تشخيص آن به عهده چه كسى است ؟
جواب : در صورتى كه عرفاً به او ديوانه و مجنون بگويند ، و يا اين كه وقت نماز را نتواند تشخيص دهد ، نماز از او ساقط مىشود .
سؤال 415 - بعد از هر نماز واجب ( چه به صورت فرادى و چه به صورت جماعت ) ، چه تعقيباتى در اولويّت است ؟ در نمازهاى جماعت چون غالباً در مدّتى كه براى نمازهاى نافله و تعقيبات خاصّ آن نماز وجود دارد ، به دعاهاى ديگرى مىپردازند ( مثلًا دعاى فرج مىخوانند ) آيا اولويّت با تعقيبات هر نماز و نافلههاى آن نماز است ؟ يا با اين دعاهايى كه به صورت دسته جمعى خوانده مىشود ؟ تكليف ساير نمازگزاران چيست ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 145
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٥