كنار نهر واقع نشده است زمينشان را مبادله مىكنند ، با اين شرط كه شخصى كه در كنار نهر زمين دارد تعهّد مىكند هر ساله نهر را تميز كند و خاكبردارى كند و براى هميشه اين كار را تا قيامت انجام خواهد داد . او به اين شرط عمل مىكند . بعد از او پسرهاى او هم به اين شرط عمل مىكنند . الآن بعد از پسرها نوبت نوهها رسيده كه آنها به اين شرط عمل نمىكنند ، آيا بر اين نوهها واجب است كه به شرط جدّ پدرى خود عمل كنند ؟
جواب : گذاشتن شرط بر عهده غير مشترى يا طرف معاوضه مشروعيّت ندارد .
سؤال 631 - شخصى يك باب مغازه در سال 1360 ( ه - . ش ) به مبلغ معلومى طبق قرارداد منعقده فيما بين مالكين و خريدار به سرقفلى خريده و مبلغ قرارداد آن روز را پرداخت نموده است . در پايين قرارداد عبارت ذيل آمده است « مورد معامله سرقفلى و حقّ اولويّت و انتقال به ديگرى است ولى بايد در موقع فروش رضايت مالكين اصلى را طبق قانون سرقفلى از سود مورد معامله جلب نمايد و در ضمن اجاره از زمان تحرير لغايت دو سال تمام به مبلغ ماهيانه يكصد تومان منظور و مقرر گرديد » با توجّه به شرايط ذكر شده فوق :
الف ) آيا مالكين يا مالك از نظر شرعى مىتواند بدون رسيدن به توافق با صاحب سرقفلى مبلغ مال الاجاره را هر سال افزايش دهد ؟
ب ) در صورت افزايش فرق بين سرقفلى و اجاره چه خواهد بود ؟
جواب : الف ) در مواردى كه سرقفلى گرفته شده و مدتى براى اجاره تعيين گرديده بعد از گذشتن مدّت ، مالك مىتواند در مال الاجاره تجديد نظر كند ولى بيش از عرف بازار نسبت به اين گونه اموال نمىتواند از مستأجر بگيرد .
ب ) فايده سرقفلى اين است كه در عرف بازار مال الاجاره كمترى به آن تعلق مىگيرد و حق اولويّت براى تجديد اجاره همواره وجود دارد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٢