در آيه ديگرى چنين مىخوانيم : كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ : « خداوند اينگونه آياتش را براى مردم تبيين مىكند تا پرهيزگارى پيشه كنند » . « 1 »
اين تعبير به خوبى نشان مىدهد كه تبيين آيات مقدمهاى براى آگاهى ، و آگاهى وسيلهاى براى تقوا است . مسلماً هر جا علم است ، الزاماً تقوا نيست ، چرا كه عالم بىعمل نيز پيدا مىشود ؛ ولى بدون شك علم مقدمهاى مؤثر براى تقوا محسوب مىگردد .
اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) مىفرمايند :
« اعْظَمُ النّاسِ عِلماً اشَدُّهم خَوف ؛ مِنْ اللّه » :
« آن كسى كه علمش از همه بيشتر است ، خدا ترسيش از همه شديدتر مىباشد » . « 2 »
8 - علم سرچشمه زهد است .
وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللهِ خَيْرٌ لِّمَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً وَلَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ : « آنها كه از علم و دانش بهره داشتند ، گفتند : واى بر شما ! پاداش الهى براى كسانى كه ايمان آوردهاند و عمل صالح انجام مىدهند ، بهتر است ، اما جز صابران آن را دريافت نمىدارند » . « 3 »
اين آيه كه در اواخر سوره قصص در داستان قارون آمده ، و بيانگر نصيحت علماى بنىاسرائيل به توده مردمى است كه وقتى نمايش ثروت قارون ، آن ثروتمند خودخواه را ديدند ، آرزو كردند اى كاش به جاى او بودند ، آن عالمان وقتى دنياپرستى مردم را ديدند فرياد زدند ، واى بر شما دنياپرستانى كه زرق و برق دنيا شما را گرفته است ! مبادا فريب دنيا خوريد ؛
اگر ايمان و عمل صالح داشته باشيد ، پاداشهاى الهى در دو جهان از همه اينها بهتر و برتر است ؛ و لازمه آن صبر و شكيبائى و عدم تسليم در برابر زر و زور است .
هامش
( 1 ) . سوره بقره ، آيه 187 .
( 2 ) . غرر الحكم ، حكمت 326 .
( 3 ) . سوره قصص ، آيه 80 . .