امام باقر ( عليه السلام ) مىفرمايند : از اميرمؤمنان ( عليه السلام ) نيز همين سؤال شد ، و حضرت فرمودند : « چهار انگشت است » و حضرت چهار انگشت را پهلوى هم گذاشته و بين گوش و چشمهاى خود
گذاردند ، سپس فرمودند : « آنچه چشمان تو ديد حق و آنچه گوشهاى تو شنيد اكثر آن باطل است » ! « 1 »
در جاى ديگر فرمودند : « بين حق و باطل چهار انگشت است . . . و باطل اين است كه بگوئى شنيدم ، حق اين است كه بگوئى ديدم » . « 2 »
چون در ذيل بحث « يعترف بالحق قبل ان يشهد عليه » توضيحاتى گذشت توضيح بيشتر را در اين جا لازم نمىدانم . فقط در يك جمله مىگويم حقگوى و به حق عمل كن و در مجالس حق شركت كن كه نجات ابدى در اين است .
مرحوم الهى ، در ذيل اين فراز ( لايدخل فى الباطل و لا يخرج من الحق ) گويد :
نپويد راه باطل آن نكونام * نه از حق يك قدم بيرون نهد گام
چنين گفتند ارباب حقائق * چو بشگفتند چون باغ شقايق
كه باشد در حقيقت باطل و حق * گدائى ابد شاهى مطلق
به باطل گر جهانگيرى گدائى * چو چون را پيروى ، كشور گشائى
حق آن هستى محض آمد كه آنجا * نيارد نيستى هرگز نهد پا
به حق پيوند اگر هشيارى اى دل * ز باطل رشته اميد بگسل
* * *
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 75 ، صفحه 196 .
( 2 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 9 ، صفحه 72 - نهج السعاده ، جلد 3 ، صفحه 133 - خصال ، صفحه 236 - بحار ، جلد 75 ، صفحه 197 ( ميزان الحكمه ، جلد 1 ، 427 و 428 اين سه روايت را آورده است ) . .