نظر مذهب و دين با انسان نزديك هستند مراد است .
و « الجار الجنُنُبْ » يعنى همسايگان دور خواه مكانى و خواه آنها كه از نظر كيش و آئين و مذهب از انسان دور هستند . « 1 »
و بطور كلى همه همسايگان را در برمىگيرد ، خواه نزديك و خواه دور ، خواه مسلمان و خواه غير مسلمان ، در تفسير نمونه ذيل آيه مىگويد : طبق پارهاى از روايات تا چهل خانه از چهار طرف همسايه محسوب مىشوند « 2 » كه در شهرهاى كوچك تقريباً تمام شهر را در برمىگيرد ( چون اگر خانه هر انسانى را مركز دايرهاى فرض كنيم كه شعاع آن از هر طرف چهل خانه باشد ، با يك محاسبه ساده درباره مساحت چنين دايرهاى روشن مىشود كه ، مجموع خانههاى اطراف آن را تقريباً پنج هزار خانه تشكيل مىدهد ، كه مسلماً شهرهاى كوچك بيش از اين خانه ندارند ) . « 3 »
حق جوار و همسايگى آنقدر در اسلام مورد تأكيد قرار گرفته كه نبى اكرم ( صلى الله عليه و آله ) مىفرمايند :
« ما زال جبرئيل يوصينى بالجار حتّى ظَنَنْتُ انّه سَيُوَرّثه » :
« جبرئيل دائماً مرا سفارش به همسايه مىكرد به طورى كه گمان كردم او ارث مىبرد . « 4 »
اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) نيز در وقت شهادت فرمودند :
« اللّه اللّه فى جيرانكم فانه وصية نبيكم مازال يوصى بهم حتّى ظَنَنّا انه سَيُوَرّثهم » :
« خدا را در مورد همسايگان در نظر بگيريد و نيكو همسايگى كنيد ، زيرا سفارش پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) شما اين بود و مرتب سفارش براى آنها مىكرد به طورى كه گمان كرديم ارث مىبرد » . « 5 »
و اين كلمات نشان دهنده نزديكى حق همسايه به حق نزديكان است ، زيرا
هامش
( 1 ) . رجوع شود به تفسير نمونه ، ذيل همين آيه ، جلد 4 ، صفحه 381 - 380 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 151 ( حَريمُ المسجد اربعون ذِراعاً و الجوارُ ارْبَعونَ داراً مِنْ اربعة جوانبها ) و در كنز العمال خبر 24893 و خبر 24895 آمده « اربعون داراً جارٌ » .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 151 ، همان مدرك .
( 4 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 151 - جلد 74 ، صفحه 387 - كنز العمال ، خبر 24913 .
( 5 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 153 - شرح ابن ابى الحديد ، جلد 17 ، صفحه 5 . .