اسرار آفرينش ، آيات خداوند است و علم به آنها نياز به صبر دارد ، آن هم صبر بسيار ، زيرا ( « صبّار » صيغه مبالغه است ) كشف آثار هستى و عبرت گرفتن از آنها نياز به صبر دارد . يكى از دانشمندان خارجى 20 سال زحمت مىكشد ، تا كتاب مورچگان بنويسد كه يك عالم توحيد است .
درباره نيوتن گفتهاند وقتى سيب از درخت به زمين افتاد ، تا وقتى كه علم به نيروى جاذبه زمين پيدا كرد ، مدت 5 سال طول كشيد ، يعنى درباره همين حادثه ساده 5 سال با صبر و حوصله مطالعه كرد !
براى يادگيرى صبر و استقامت ، شرح حال علماء بايد مطالعه شود ، چه علماى مذهبى و چه غيرمذهبى ، هر كس به جائى رسيد چه در مسير توحيد و چه در غير اين مسير ، بدون صبر نرسيد ، اميدوارم خداوند ما را در علم آموزى در مسير خود صبّار و شكور قرار دهد . « 1 »
الهى در ذيل اين فراز ( و صبراً فى شدة ) چنين گويد :
هم آنان را ز تسليم و توكّل * به هر سختى بود صبر و تحمّل
چه سختى ها كه گيتى در پى انگيخت * چو نيروى صبورى ديد بگريخت
بيابان جهان پرخار و خاشاك * صبورى بر مثال رخش چالاك
چو رخش صبر باشد نرم رفتار * گذارد پا به نرمى بر سر خار
جهان صحرا و سختيها سبك باد * صبورى همچو كوه سخت بنياد
شكيبائى گزين چون پارسا مرد * صبورى كن چو پيش آيد غم و درد
شكيبائى ظفر بخشد سرانجام * نيابد بى صبورى هيچ كس كام
چو سختى روى آرد مرد هوشيار * به پاى صبر بشتابد پى كار
به جانش صبر او آرام بخشد * فلاحش دست گيرد كام بخشد
نگردد تنگدل در هيچ سختى * بر آرد شاخ صبرش نيك بختى
* * *
هامش
( 1 ) . درباره صبر مىتوانيد به كتاب لئالى الاخبار ، جلد 1 ، صفحه 253 به بعد مراجعه كنيد . .