التّمر و وَقُوده السَّعَفَ اذا وَجَدَه » :
« همانا نان او جو و حلوا و شيرينى او خرما و وسيله آتش گيراندن او چوب خرما بود ، اگر آن را مىيافت » . « 1 »
پس سعى كن اى برادر با يادآورى زندگى پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) و رهبر خود ، زندگى مقتصدانه و متعادلى برگزينى كه به قول ابن ميثم شارح نهجالبلاغه ، ميانهروى فضيلت عدل در استعمال متاع دنيا است ، و حذف زوائد بر قدر ضرورت .
از اسراف و تبذير دورى كن ، كه در روايت ريختن آب زيادى در ظرف پس از نوشيدن ، يا دور ريختن هسته خرما از اسراف و تبذير شمرده شده است .
نقل شده كه روزى امام صادق ( عليه السلام ) دستور دادند تا رطب براى خوردن حاضران آوردند ، كه بعضى رطب را مىخوردند و هسته ان را به دور مىافكندند ، فرمود : « اين كار را نكنيد كه اين تبذير است و خدا فساد را دوست نمىدارد » . « 2 »
و نيز نقل شده پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) از راهى عبور مىكردند كه يكى از يارانشان به نام سعد مشغول وضو گرفتن بود ، و آب زياد در وضو مصرف مىكرد ، پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) فرمود : « چرا اسراف مىكنى اى سعد ! » سعد عرض كرد : آيا در آب نيز اسراف است ؟ !
حضرت فرمود :
« نَعَم و ان كُنتَ على نِهر » :
« آرى هر چند در كنار نهر باشى » . « 3 »
مرحوم الهى اين بلبل باغ سخن در ذيل اين فراز ( و قصداً فى غِنىّ ) گويد :
وگر يابد غنى در دار فانى * گزيند اقتصاد زندگانى
نه با اسراف و تبذير است خورسند * نه در زنجير حرص و بخل پابند
نه سرمست غرور بى نيازى است * نه پابست خيالات مجازى است
گدايان چون به ثروت دست يابند * چو مستان سر زحكم عقل تابند
هامش
( 1 ) . مشكوة الانوار ، صفحه 13 به نقل از كتاب تكامل در پرتو اخلاق نوشته غلامرضا سلطانى ، صفحه 158 .
( 2 ) . تفسير صافى ، ذيل آيه 26 ، سوره اسراء .
( 3 ) . تفسير صافى ، ذيل آيه 26 ، سوره اسراء . .