بُخْل » :
« براى ميانهروى حدّ و مقدارى است كه اگر شخص زياده بر آن كند ، بخيل است » . « 1 »
در روايتى نيز از مولى على ( عليه السلام ) رسيده :
« غايَةُ الاقْتِصاد القَناعة » :
« نهايت ميانهروى قناعت است » . « 2 » يعنى از مرز قناعت نبايد پائينتر آمد ، و پائينتر از آن بخل است و بدترين بخل ، بخل بر نفس است و كه از دادن و رساندن مال به نفس خود هم مضايقه مىكند !
در روايت ديگرى مولى على ( عليه السلام ) مىفرمايند :
« السَّرَف مَثْواة و القَصد مَثراة » :
« اسراف موضع فرود و تقليل و كاستى ، و ميانهروى موضع و موجب ازدياد است » . « 3 »
از مولى على ( عليه السلام ) در مورد حيات طيبه كه در اين آيه آمده : مَنْ عَمِلَ صالِحا مِنْ ذَكَرٍ او انثى و هُوَ مُؤمِنْ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيوةً طيّبةً و لَنَجْزيَنَّهُم اجْرَهُم بِاحسَن مَا كانُوا يَعْمَلُون » : « كسى كه عمل صالحى انجام داد خواه مرد ، خواه زن و مؤمن بود زنده داريم او را زندگى پاكيزهاى و جزا دهيم اجرشان را به بهتر از آنچه عمل كردهاند » . « 4 »
سؤال شد كه مراد از « طيبه » چيست ؟ فرمودند : « هى القناعة ؛ « قناعت است » . « 5 »
اى عزيز ، به نفس خود اكفاف و قناعت را سفارش و توصيه كن « 6 » كه بهترين بهره فرد قناعت است « 7 » ، بدان ، جوانمردى در قناعت است و راضى بودن به آنچه
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 69 ، صفحه 407 - ميزان الحكمه ، جلد 8 ، صفحه 138 .
( 2 ) . غرر الحكم - ميزان الحكمه ، جلد 8 ، صفحه 139 .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 71 ، صفحه 347 - ميزان الحكمه ، جلد 8 ، صفحه 138 .
( 4 ) . سوره نحل ، آيه 97 .
( 5 ) . نهجالبلاغه ، حكمت 229 - ميزان الحكمه ، جلد 8 ، صفحه 278 .
( 6 ) . بحار الانوار ، جلد 78 ، صفحه 9 .
( 7 ) . بحار الانوار ، جلد 77 ، صفحه 231 . .