به قول بزرگان « ما يُنْظَرُ بى الشىءُ فَهُوَ فان فى ذلك الشىء » آن وسيلهاى كه به واسطه آن چيزى موردنظر قرار مىگيرد فانى در آن شىء است ، مثلا وقتى صورت خود را در آئينه مىبينيم و يا به ساعت نگاه مىكنيم ساعت چند است ، آئينه و ساعت وسيلهاى بيش نيست كه نظر به آن مورد توجه اصلى نيست ، الفاظ هم آينه معانى است پس نظر به عمل كن نه لفظ .
2 - اتقان عمل و محكم كارى آن - از دستوراتى كه به ما دادهاند و حتى اگر دستورى از طريق شرع هم در اين باره به ما نمىرسيد ، عقل چنين حكم مىكرد ، انجام دادن كار به نحو ريشهدار و اساسى است ، عقل مىگويد يا كارى مكن يا اگر كردى بايد اساسى كار انجام دهى ، و الّا كار دوباره كردن از عاقل صادر نمىشود .
پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) در جريانات مختلف اين مسئله را به مسلمانان گوشزد مىفرمود ، در جريان دفن « سعد بن معاذ » پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) خود وارد قبر او شده و لحد آن را ساخته و آجرها را چيده و سپس سنگ و گل خواستند و بين آجرها را پر كردند ، وقتى فارغ شدند و خاك ريختند و قبر را صاف نمودند ، رو به اصحاب كرده فرمودند :
« انّى لَاعلَمُ انّه سَيَبْلى و يَصل اليه البَلاء و لكنّ اللّه يُحِبّ عبداً اذا عمل عَمَلا احْكَمَه » :
« من مىدانم كه آن ( ميت يا قبر ) به زودى پوسيده و فاسد و خراب مىشود ولى خداوند دوست دارد وقتى بنده عملى را انجام مىدهد ، با محكمكارى انجام دهد » . « 1 »
از اين جمله مىتوان استفاده كرد كه شايد بعضى در ذهنشان اين بود كه اين ميت پس از مدّتى مىپوسد و يا قبر
در اثر حوادث خراب مىشود ، چرا پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) اين قدر دقت مىكند و وقت صرف مىنمايد و پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) آنگونه جواب دادند .
در جريان دفن فرزند خود ابراهيم نيز نقل شده است وقتى قبر را پوشاندند ، روزنهاى در قبر بود كه حضرت با دست خود آن را صاف كردند و سپس فرمودند :
« اذا عَمِلَ احَدُكُم عَملا فَليُتْقَنْ » :
« زمانى كه عملى را يكى از شما انجام داديد ، محكم
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، جلد 2 ، صفحه 884 . .