حال آنها چگونه خواهد بود هنگامى كه فرشتگان ( مرگ ) بر صورت و پشت آنها مىزنند ( و جانشان را مىگيرند ) !
* * * اين آيات همچنان به بحث پيرامون منافقان و موضعگيرىهاى مختلف آنها ادامه مىدهد ؛ مىفرمايد : « كسانى كه بعد از روشن شدن حق ، بازگشتند و پشت كردند ، شيطان اعمال زشتشان را در نظرشان زينت داده ، و آنها را به آرزوهاى دور ودراز فريفته است ( إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِم مِّنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ ) » .
گرچه بعضى احتمال دادهاند كه اين آيه پيرامون جمعى از كفّار اهل كتاب سخن مىگويد كه قبل از قيام پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نشانههاى او را بر اساس كتب آسمانيشان مىشمردند و سخت در انتظار او بودند ، امّا بعد از قيام او و روشن شدن اين نشانهها ، به او پشت كردند و شهوات و منافع مادّى ، مانع ايمانشان شد .
ولى قرائنى كه در آيات قبل و بعد است به خوبى نشان مىدهد اين آيه نيز دربارهء منافقان سخن مىگويد كه نزديك آمدند و دلايل حقّانيّت پيامبر صلى الله عليه و آله را به وضوح ديدند و شنيدند ، ولى به خاطر هواپرستى و تسويلات شيطانى به آن پشت كردند .
« سَوَّلَ » از مادهء « سؤل » بر وزن « قفل » به معناى حاجتى است كه نفس آدمى نسبت به آن حريص است و « تسويل » به معناى ترغيب و تشويق نسبت به امورى كه به آن حريص است ، و نسبت اين امر به شيطان ، به خاطر وسوسههايى است كه او در جان انسان مىكند ، و مانع هدايت او مىشود .
جملهء « وَ أَمْلَى لَهُمْ » از مادّهء « املاء » به معناى ايجاد طول امل و آرزوهاى دور و دراز است كه انسان را به خود مشغول داشته و از حق باز مىدارد .
آيهء بعد علّت اين تسويلات و تزيينات شيطانى را چنين شرح مىدهد : « اين به خاطر آن است كه آنان به كسانى كه از نزول وحى الهى به پيامبر صلى الله عليه و آله اسلام ناراحت بودند گفتند : ما در بعضى از امور از شما پيروى مىكنيم ( ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا مَا نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِى
چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — صفحة 148
مساهمون: ج فرازمند
ص١٤٨