پذيرفته است . البته طبق معمول ، مردم در اين رابطه داستانهايى ساختهاند كه در شأن اين دو عالم ربانى نيست .
در خصوص مقام فقهى و نظرات و آراء او ، بايد گفت كه فقها توجه خاصى به آن داشتهاند ؛ از جمله حضرت امام خمينى رحمه اللّه است . آيت اللّه جعفر سبحانى در اين باره مىفرمايد : « حضرت امام در ميان فقهاى شيعه ، از سه نفر تجليل خاصى مىكرد : يكى مرحوم شيخ طوسى ، دوم مرحوم محقق ، سوم مرحوم اردبيلى ؛ خصوصا پيوسته به شرح ارشاد اردبيلى مراجعه مىكرد و جرأت و جسارت او را در افتاء مىستود . » « 1 »
استاد شهيد مطهرى ( شهادت 1358 ه . ش ) مىنويسد : « نظريات دقيق او مورد توجه فقها است » . « 2 »
به خصوص قبل از تأليف « جواهر الكلام » و كتب شيخ اعظم انصارى بيشتر ، نوشتهها و تحقيقات مقدس اردبيلى مطرح بوده است .
يكى از اساتيد بنام حوزه مىفرمايد : « ديدن نظريات مقدس اردبيلى به فقيه جرأت و اطمينان مىدهد ، از اين روى مفيد است كه به آنها مراجعه شود » . « 3 »
كار مهم و بزرگ ديگر اردبيلى برپا داشتن حوزهء نجف بوده است . هرچند در زمان صفويه به وجود او در ايران شديدا نياز بود و سلاطين وقت و علماى عالى مقام با اصرار از او مىخواستند به ايران بيايد ، ايشان قبول نكرد و توانست حوزهء چند صدساله نجف را با بحث و تدريس خود گرم و پرشور نگاه دارد و در برابر حوزهء اصفهان آن را تقويت نمايد تا آن دانشگاه بزرگ تشيع منقرض نگردد .
هامش
( 1 ) - « مجله كيهان انديشه » شماره 29 ( سال 1369 ه . ش ) ص 10 .
( 2 ) - « خدمات متقابل اسلام و ايران » ص 494
( 3 ) - « مجله حوزه » ، شمارهء 40 ( سال 1369 ه . ش ) .