روش استقرايى در اثبات حقايق علمى
روش استقرايى در اثبات حقايق علمى داراى پنج مرحله به شرح زير است :
1 - شناخت حسى و تجربى آثار و خواص « پديده » اى كه در پى « تفسير » آن هستيم .
2 - با مشاهدهء « حسى » آثار و خواص « پديده » مورد نظر و به منظور تفسير آن ، به مرحلهء « فرضيه » سازى مىرسيم و از راه تجزيه و تحليل « پديده » به خلق « فرضيه » اى دست مىزنيم كه توانايى « تعليل » و « تفسير » همهء آن « آثار و خواص » را دارا باشد . معناى « توانايى تعليل و تفسير همهء آثار و خواص پديده » آن است كه با وجود اين « علت فرض شده » همهء آن « آثار و خواص » بالفعل موجود باشند .
3 - اگر « فرضية » ما در واقع صحيح نباشد ، احتمال وجود همهء آن « آثار وخواص » در يك جا بسيار ضعيف است . يعنى نسبت « احتمال وجود » همهء آنها به « احتمال عدم » آن يا حداقل « احتمال عدم يكى از آنها » بسيار نا چيز است .
4 - بنابراين نتيجه مىگيريم كه « فرضية » ما صادق است . و دليل صدقش اين است كه همهء اين آثار و خواص با هم در يك جا جمع شده است ؛ همان كه در اولين گام آن را احساس كرديم .
5 - درجهء اثبات اين آثار نسبت به « فرضيهء طرح شده » در گام دوم با نسبت احتمال وجود همهء اين « آثار و خواص » به احتمال عدم وجود آن در فرض دروغ بودن « فرضيه » ، نسبت معكوس