عالم به حكم بوده يا جاهل به آن ؟
از روى عمد مرتكب صيد شده يا از روى خطا ؟
شخص محرم بنده بوده يا آزاد ؟
كوچك بوده يا بزرگ ؟
اولين بار بوده يا چندمين بار ؟
شكار پرنده بوده يا غير پرنده ؟ كوچك بوده يا بزرگ ؟
هنوز بر كار خطايش اصرار مىورزد يا پشيمان است ؟
در شب اين كار را انجام داده يا در روز ؟
هنگام صيد محرم به عمره بوده يا به حج ؟
يحيى ابن اكثم با كمال تحير اظهار ناتوانى و سرگردانى كرد . در اين هنگام مأمون از امام جواد ( ع ) تقاضا كرد ، خود پاسخ هر يك از وجوه مسأله را بيان فرمايد . امام به گونهاى وجوه گوناگون مسأله را يكى پس از ديگرى بيان فرمود كه تصور يحيى و ساير نزديكان مأمون از شخصيت او و آنچه در دل خود نسبت به كوچكى سنش مىپروراندند به كلى از بين رفت . « 1 »
شايد همين يك مناظره و نتايج درخشان آن به تنهايى كافى باشد تا اهميت شيوهء مناظره و تأثير آن در كشف مرجعيت علمى اهل بيت را صرف نظر از موقعيت زمانى و مكانى و سن آن بزرگواران نشان دهد .
هامش
( 1 ) - نگاه كنيد به : الصواعق المحرقة ، ص 204 / الاحتجاج ، ص 444 .