و اين در حالى است كه اصل او از زبيدهء يمن بوده است .
و در مورد همسرش بانو زبيده يادآور شده است كه او در سال يكهزار و يكصد و نود و شش ( 1196 ) ه - وفات يافت و باعث اندوه فراوان وى شد ؛ او را در آرامگاه معروف به بانو رقيه بهخاك سپرد و بر مزارش بنايى و اطاقكى ساخت و پردهها و
فرشها و قنديلهايى قرار دارد و روزهاى فريادى زيادى را در آنجا بهسر برد و مردم و مستمندان و شاعران به گرد وى جمع مىشدند و او نيز از آنها با خوردنى و قهوه و . . . پذيرايى مىكرد . « 1 »
على باشا مبارك نيز مىگويد : سيد محمد مشهور به مرتضى مكانى را در جوار مقبره همسرش خريدارى كرد و در آن خانه كوچكى ساخت و فرشش كرد و مادر همسرش را در آن ساكن گرداند و گاهى نيز خود در آن بيتوته مىكرد . شعراى مختلف نيز در رثاى همسرش برايش شعر مىگفتند و او ضمن پذيرايى از آنها ، پاداششان مىداد و از آنجا كه به همسرش شديدا عشق مىورزيد چندين قصيده در رثاى او سروده كه الجبرتى آنها را نقل كرده است .
سيد مرتضى به مرض طاعون وفات يافت و در همان قبرى كه در كنار قبر همسرش در آرامگاه بانو رقيه تهيه كرده بود ، بهخاك سپرده شد . « 2 »
على باشا مبارك آثارنوشتارى شيخ مرتضى را برشمرده و بسيارى از آنها را نام برده كه علاوه برشرح القاموس و شرح الاحياء كتابهاى ديگرى با نامهاى زير دارد :
كتاب العقد الثمين في طريق الالباس و التلقين ، حكمة الاشراق الي كتاب الآفاق و إعلام الأعلام بمناسك حج بيتالله الحرام ، رشف سلاف الرحيق في نسب حضرة الصديق و القول المبثوت في تحقيق لفظ التابوت ، منح الفيوضات الوفية فيما في سورة الرحمن و من اسرار الصفة الالهبة و ترويح القلوب بذكر ملوك بني ايوّب و بسيارى از كتابها و مؤلفاتى كه الجبرتى از آنها ياد كرده « 3 » و ما نمىتوانيم آنها را در اين سطور بگنجانيم .
هامش
( 1 ) - همان منبع ، صفحه 109 .
( 2 ) - همان منبع ، صفحه 113 .
( 3 ) - همان منبع ، صفحه 111 .