[ 83 ] اين پيمان خدا با همهء مردمان است ، ولى پيمانى نيز ميان خدا و بنى اسراييل وجود دارد ، اما بندها و نصهاى آن با ميثاق پندارى نژادى كه به گمان ايشان برات آزادى از آتش و مسئوليت به ايشان بخشيده ، اختلاف كلى دارد ، / 192 و آن ميثاق و پيمان مسئوليت كامل است كه اگر آن را عملى سازند بهترين مردم خواهند بود ، و اگر چنان نكنند بدترين مردمان . و اما نصهاى ميثاق اينها است : اول : « وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ - و ( به ياد آوريد ) آن زمان را كه از پسران اسراييل پيمان گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد . » نژاد و خويشاوندى و زبان و نظاير آنها اعتبارى نداشته باشد ، و تنها به آن اندازه كه با سنّتها و دستورهاى خدا موافقت دارد مقدس باشد . دوم : « وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ - و به پدر و مادر و خويشاوندان و يتيمان و درويشان نيكويى كنيد . » اينان بشرند و خدايان نيستند كه پرستش آنان روا باشد . . . ولى احسان و نيكى كردن به ايشان واجب است . و ميان پرستش و احسان تفاوت بسيار است ، چه احسان بخشش از جانب دست برتر است ، و عبادت و پرستش خضوع در برابر برتر . سوم : « وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً - و به مردم سخن نيك گوييد . » كه تعدّى و تجاوز كلامى حرام است ، تا چه رسد به تجاوز و ستم عملى . چهارم : « وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ - و نماز را برپا داريد و زكات دهيد . » ترك كردن واجبات ، به اين بهانه كه كسى از فرزندان اسراييل است ، يا