و طبيعى است كه چنين پيمان خدايى وجود نداشته ، و از خودپرستى و دوستى ذات چنين تصورى بر ايشان پيدا شده است .
/ 191 [ 81 ] سپس قرآن حكيم تأكيد مىكند كه هر انسان در برابر كارهاى خود ، چه بخواهد و چه نخواهد ، پيش خدا مسئول است . و عهد و پيمان خدا تنها همين است ، و اين سنتى از او است كه تغيير و تبديل نمىپذيرد :
«
بَلى
- آرى . » آرى ، پيمانى هست ، ولى از گونهاى ديگر است .
«
مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
- هر كس بدى پيشه كند ، و گناه آن وى را فراگيرد ، از اصحاب آتش است كه جاودانه در آن خواهد ماند . » شايد تعبير
( وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ )
حاكى از آن است كه انسان گاهى گناه مىكند و سپس از خدا آمرزش مىخواهد و خدا توبهء او را مىپذيرد ، ولى اگر گناهكارى فراوان شود و توبهاى آنها را نشويد ، در اين صورت گناهان از هر طرف او را احاطه مىكنند و ديگر مجالى براى توبه و بازگشت به خدا باقى نمىماند ، و اين آيه در حق كافران و كسانى كه در حكم كافرانند صدق مىكند ، از آن روى كه گناهان همه شان را فراگرفته است ، و اين سخن دليل آن است كه نژادپرستان هر چه زودتر ، به تصور اين كه از مسئوليت به دورند ، در گناهان خود غوطهور مىشوند ، و گناهان ايشان را مىگيرد و به آتش مىاندازد كه جاودانه در آن باقى بمانند .
[ 82 ] و به همانگونه كه در مسئوليت ميان نژاد و نژادى ديگر تفاوتى وجود ندارد ، به همانگونه هم در پاداش خوب ميان اقوام تفاوتى وجود نخواهد داشت .
«
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
- و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيكو كردند ، از اصحاب بهشتند و جاودانه در آن خواهند ماند . »