مرورى بر زندگانى شيخ بهايى قدّس سرّه
بسمه تعالى
« محمد بن العلامة عز الدين شيخ حسين بن عبد الصمد بن شيخ شمس الدين محمد بن علي بن حسن » يا « حسين بن محمد بن صالح حارثى همداني جبعى عاملي ، فقيه ، أصولي ، محدّث ، رجالي ، مفسّر ، رياضىدان ، حكيم ، متكلّم ، أديب ، شاعر ، جامع علوم عقلي ونقلي وماهر در علوم غريبه ، لقب وى « بهاء الدين » وتخلّص شعريش « بهايى » وشهرتش « شيخ بهايى » است .
نسب شريفش به « حارث أعور همداني » ( متوفى به سال 65 ه . ق ) مىرسد كه از أصحاب باوفاى حضرت أمير المؤمنين علي عليه السّلام بوده است .
ولادت شيخ بهايى نزديك به غروب روز چهارشنبه هفدهم يا بيست وهفتم ماه ذي الحجة سال 953 هجرى قمري يا در غروب پنجشنبه هفدهم محرم آن سال در قريهء بعلبك از قراء جبل عامل واقع شد . در كودكى با پدر خود به إيران آمد وزبان فارسي را چنانكه از اشعارش پيداست در كمال فصاحت آموخت ودر خدمت پدر وديگر بزرگان وقت به تحصيل پرداخت وبعد از گذراندن تمامى مراحل علمي وارتقا به أوج كمال رياست علمي مذهبي به وى منتهى گرديد وپس از وفات پدر همسرش « شيخ على منشار » مقام شيخ الاسلامي به أو تفويض شد .
وى در نزد شاه عباس كبير مقام ومنزلتي بسزا يافت امّا در اثر ميل فراوانى كه به تنهايى وانزوا وسير وسلوك وطي مراحل عرفانى داشت فقر را كه مايهء فخر حضرت فخر كائنات ومصداق سلطنت حقيقي است بر همهء مقامها ترجيح داد وبه سرزمينهاى فراوانى مسافرتها كرد ودر هر زمينى فيض مصاحبت وملاقاة بسيارى از أهل كمال را دريافت ودر اثناى اين مسافرتها گاهى مباحثات علمي بين أو وپيشوايان مذاهب ديگر رخ مىداد وهمواره در اين مباحثات با براهين متقن بر طرف مقابل چيره مىگشت .