و نيز هنگامى كه مىشنود خداوند سبحان مىفرمايد :
« وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ »
. « 1 »
به مدح وستايش آخرت مىپردازد ، زيرا خداى سبحان آن رامى ستايد ، و اگر او به مذمت آخرت مىپرداخت آن را به بقا و شرافت آن مذمت مىكرد . و چون مىشنود كه خداوند مىفرمايد :
« أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ »
. « 2 »
« إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ »
. « 3 »
« وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ »
. « 4 »
« هُوَ قائِمٌ عَلى كُلِّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ »
. « 5 »
دلش به هيچ چيز تعلق پيدانمى كند و از هر چيز دل مىكند آن هم نه از روى بازىگرى و براى هوسبازى ، زيرا عاشق حيران وشيفتهء پريشان را بابازگيرى چه كار ؟
بلكه بدين جهت از همه چيز دل بر مىگيرد كه خداى سبحان را قائم برهر چيز وناظر برهمه چيز و نزديك و همراه تمام موجودات و شاهد ومحيط برهمه چيز مىداند ، پس تنها خداوند را مقصود سعى و تلاش خود قرار مىدهد ، واو راطلب مىكند از طريق اشياء نه به تنهايى !
و چون مىشنود كه خداى سبحان مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ »
. « 6 »
هامش
( 1 ) . و زندگانى اگر مردم بدانند به حقيقت دار آخرت است
( 2 ) . آيا [ اى رسول ! همين حقيقت كه ] خدا برهمه موجودات عالم پيدا وگواه است كفايت از برهان نمىكند ؟
( 3 ) . خدا را برهمه موجودات عالم احاطهء كامل است
( 4 ) . و هر كجا باشيد او با شماست
( 5 ) . نگهبان همهء نفوس عالم با آثارشان اوست .
( 6 ) . اى اهل ايمان شما ايمان خود را محكم نگاه داريد كه اگر همه عالم گمراه شوند وشما به راه هدايت باشيد زيانى از كفر آنها به شما نخواهد رسيد