در معناى عرض امانت بر انسان
و ممكن است اين آيهء شريفه كه « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا . . . . » « 1 » اشاره به همان نكتهاى باشد كه كمى قبل بيان كرديم ( اينكه تمثّل شجرهء ممنوعه و خوردن از آن در حالى برزخى رخ داده و لذا ظلم ناشى از اين عصيان از علل هبوط به زمين بوده است ) ، چون اين كلام خداوند كه « إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا » حكايت از ظلمى و جهالتى سابق بر تحمّل امانت مىنمايد . بنابراين اگر موطن اين عرض امانت وجود دنيايى باشد بايد ظلم در نشئهء سابق متحقّق باشد و مراد از امانت در اين صورت همان تكليف است ، كما اينكه در بعضى روايات تفسير گشته ؛ و اگر موطن اين عرض امانت قبل از وجود دنيوى باشد بايد ظلم به طريق اولى در نشئهاى قبل از دنيا محقّق شده باشد و در اين صورت امانت همان ولايت خواهد بود ، كما اينكه در بعضى از روايات ديگر وارد شده و هر دو تفسير صحيح است چه آنكه دنيا بر همان اساسى از سعادت و شقاوت سير مىكند كه عالم قبل از دنيا بر آن اساس نهاده شده است . 55 و كلام بعدى خداى سبحان كه « لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً » « 2 » بيان