شيعه جواب مىداد .
و پس از عثمان بن سعيد ، فرزندش محمدبن عثمان به نيابت امام منصوب شد و پس از وفات محمدبن عثمان عمرى ابوالقاسم حسين ابن روح نوبختى نائب خاص بود و پس از وفات حسين بن روح نوبختى على بن محمد سمرى نيابت ناحيه مقدسه امام را داشت .
و چند روز به مرگ على بن محمد سمرى ( كه در سال سيصد و بيست و نه هجرى اتفاق افتاد ) مانده بود كه از ناحيه مقدسه توقيعى صادر شد كه در آن به على بن محمد سمرى ابلاغ شده بود كه تا شش روز بدرود زندگى خواهد گفت و پس از آن در نيابت خاصه بسته وغيبت كبرى واقع خواهد شد و تا روزى كه خدا در ظهور آن حضرت اذن دهد غيبت دوام خواهد يافت « 1 » و به مقتضاى اين توقيع غيبت امام زمان عليه السلام به دو بخش منقسم مىشود .
اول غيبت صغرى كه از سال دويست و شصت هجرى شروع نموده و در سال سيصد و بيست و نه خاتمه مىيابد و تقريباً هفتاد سال مدت امتداد آن مىباشد .
دوم غيبت كبرى كه از سال سيصد و بيست و نه شروع كرده و تا وقتى كه خدا بخواهد ادامه خواهد يافت . پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديث متفق عليه مىفرمايند : « اگر نمانده باشد از دنيا مگر يك روز خدا آن روز را دراز مىكند تا مهدى از فرزندان من ظهور نموده دنيا را پر از عدل و داد كند چنانكه از ظلم و جور پر شده باشد » « 2 » .
بحث در ظهور مهدى عليه السلام از نظر عمومى
در بحث نبوت و امامت اشاره كرديم كه به موجب قانون هدايت عمومى كه در
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 51 ، ص 360 - 361 و الغبية شيخ طوسى ، ص 242
( 2 ) . از باب نمونه : عبدالله بن مسعود قال ، قال النبي صلى الله عليه و آله : لو لم يبق من الدنيا إلّايوم واحد لطول الله ذلك اليوم حتى يبعث فيه رجلًا من امتي و من أهل بيتي يواطى اسمه اسمي يملأ الأرض قسطاً و عدلًا كما ملئت جوراً و ظلماً . « فصول المهمة ، ص 271 »