و در سال صد و چهل و هشت هجرى ( طبق روايات شيعه ) به تحريك منصور خليفه عباسى مسموم و شهيد شده است . « 1 »
در عهد امامت امام ششم در اثر انقلابات كشورهاى اسلامى و خصوصاً قيامى كه مسوده براى برانداختن خلافت بنى اميه كرده بودند و جنگهاى خونينى كه منجر به سقوط خلافت و انقراض بنىاميه گرديد و در اثر آنها زمينه خوبى كه امام پنجم در بيست سال زمان امامت خود با نشر حقايق اسلامى و معارف اهل بيت مهيا كرده بود ، براى امام ششم امكانات بيشتر و محيط مناسبترى براى نشر تعاليم دينى پيدا شد .
آن حضرت تا اواخر زمان امامت خود كه مصادف با آخر خلافت بنىاميه و اول خلافت بنىعباس بود از فرصت استفاده نموده به نشر تعاليم دينى پرداخت و شخصيتهاى علمى بسيارى در فنون مختلفه عقلى و نقلى مانند « زراره » و « محمد ابنمسلم » و « مؤمن طاق » و « هشام بن حكم » و « ابان بن تغلب » و « هشام بن سالم » و « حريز » و « هشام كلبى نسابه » و « جابر بن حيان صوفى » شيميائى و غير ايشان را پرورش داد حتى عدهاى از رجال علمى عامه نيز مانند « سفيان ثورى » و « ابوحنيفه » رئيس مذهب حنفيه و « قاضى سكونى » و « قاضى ابوالبخترى » و غير ايشان افتخار تلمذش را پيدا كردند ( معروف است كه از مجلس درس و حوزه تعليم امام ششم چهار هزار نفر محدث و دانشمند بيرون آمده است ) « 2 » .
احاديثى كه از صادقين يعنى از امام پنجم و ششم مأثور است ، از مجموع احاديثى كه از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و ده امام ديگر ضبط شده است ، بيشتر است .
ولى دراواخر عهد خود دچار منصور خليفه عباسى شد وتحت مراقبت و
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 472 ؛ دلائل الامامه ، ص 111 ؛ ارشاد مفيد ، ص 254 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 3 ، ص 119 ؛ فصول المهمه ، ص 212 ؛ تذكرة الخواص ، ص 346 و مناقب ابنشهرآشوب ، ج 4 ، ص 280
( 2 ) . ارشاد مفيد ، ص 254 ؛ فصول المهمه ، ص 204 و مناقب ابنشهرآشوب ، ج 4 ، ص 247