هامش
بلند كرد كه سفيدى زير بغل رسول خدا نمايان شد سپس آيه نازل شد :« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً »پس پيغمبر فرمود : الله اكبر از كامل شدن دين و تمامى نعمت و رضايت خدا و ولايت على بعد از من سپس فرمود : هر كس من صاحب اختيار و متصدى امور او هستم على صاحب اختيارش مىباشد . خدايا ! با دوست على دوست باش و با دشمنش دشمنى كن . هر كس او را يارى نمود تو ياريش كن و هر كس او را رها كرد تو نيز او را رها كن .
بحرانى در كتاب غاية المرام ص 336 ، 6 حديث از طرق عامه و 15 حديث از طرق خاصه در شأن نزول آيه نقل كرده است .
خلاصه سخن : دشمنان اسلام كه در راه نابودى آن از هيچ كارى خوددارى نمىنمودند و از همه جا مأيوس گشتند فقط به يك جهت اميدوار بودند آنها فكر مىكردند كه چون حافظ و نگهبان اسلام پيغمبر است وقتى از دنيا رفت اسلام بى قيم و سرپرست مىگردد و نابودى برايش حتمى خواهد بود . ولى در غدير خم انديشه آنان باطل گشت و پيغمبر على را به عنوان سرپرست و متصدى اسلام به مردم معرفى نمود و پس از على هم اين وظيفه سنگين و ضرورى به عهده دودمان پيغمبر كه از نسل على بهوجود مىآيند خواهد بود . براى توضيح بيشتر رجوع شود به « تفسير الميزان ، ج 5 ، ص 177 - 214 و ج 6 ، ص 50 - 64 » .
حديث غدير : پيغمبر اسلام بعد از مراجعت از حجة الوداع در غدير خم توقف نموده مسلمين را گرد آورده پس از اداى خطبهاى على را به ولايت و پيشوايى مسلمين منصوب كرد .
براء مىگويد : در سفر حجة الوداع خدمت رسول خدا بودم وقتى به غدير خم رسيديم دستور داد آن مكان را پاكيزه نمودند ، سپس دست على را گرفته طرف راست خودش قرار داده فرمود : آيا اختيار دار شما نيستم پاسخ دادند : اختيار ما بهدست شماست . پس فرمود : هر كس من مولا و صاحب اختيار او هستم على مولاى او خواهد بود . خدايا ! با دوست على دوستى و با دشمنش دشمنى كن . پس عمر بن خطاب به على گفت : اين مقام گوارايت باد كه تو مولاى من و تمام مؤمنين شدى . « البداية والنهاية ، ج 5 ، ص 208 و ج 7 ، ص 346 ؛ ذخائر العقبى طبرى ( ط قاهره سال 1356 ) ص 67 و فصول المهمه ابنصباغ ، ج 2 ، ص 23 » .
خصائص نسائى ( ط نجف سال 1369 هجرى ) ص 31 ، بحرانى در غاية المرام ، ص 79 ، مانند اين حديث را به 89 طريق از عامه و 43 طريق از خاصه نقل كرده است .
حديث سفينه : ابنعباس مىگويد : پيغمبر فرمود : مثل اهل بيت من مثل كشتى نوح است كه هر كس در آن سوار شد نجات يافت و هر كس تخلف نمود غرق گشت . ذخائر العقبى ، ص 20 و الصواعق المحرقة ابنحجر ( ط قاهره ) ص 84 و 150 .
تاريخ الخلفاء جلال الدين سيوطى ، ص 307 ؛ نور الابصار تأليف شبلنجى ( ط مصر ) ص 114 و بحرانى در غاية المرام ، ص 237 حديث مذكور را به يازده طريق از عامه و هفت طريق از خاصه نقل كرده است .