اى كسانىكه ايمان آوردهايد نفس خود را دريابيد وقتىكه شما راه را يافتيد ديگران كه گمراه مىشوند به شما زيانى نخواهند رسانيد . « 1 »
خواهد فهميد كه يگانه شاهراهى كه هدايتى واقعى و كامل را در بردارد همان راه نفس اوست و راهنماى حقيقى وى كه خداى اوست او را موظف مىدارد كه خود را بشناسد و همه راهها را پشت سر انداخته راه نفس خود را در پيش گيرد و به خداى خود از دريچه نفس خود نگاه كند كه مطلوب واقعى خود را نخواهد يافت .
و از اين روى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « هركه خود را شناخت خدا را شناخت » . « 2 »
و نيز مىفرمايد : « كسانى از شما خدا را بهتر مىشناسد كه خود را بهتر مىشناسد » . « 3 »
و اما برنامه سير و سلوك اين راه آيات قرآنى بسيارى است كه به ياد خدا امر مىكند مانند اينكه مىفرمايد : « مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم « 4 » » . و غير آن واعمال صالحهاى است كه كتاب و سنت تفصيل دادهاند و در اختتام آن فرمودهاند : « از پيغمبر خود پيروى كنيد » « 5 » . و چگونه ممكن و متصور است اسلام راهى را راه خدا تشخيص دهد مردم را به پيمودن آن توصيه نكند يا آنرا بشناساند ولى از بيان برنامه آن غفلت كند يا اهمال ورزد و حال آنكه خداى متعال دركلام خود مىفرمايد :
ما قرآن را به سوى تو نازل كرديم در حالىكه بيان روشنى است نسبت به هر چيزى كه بدين و دنياى مردم ارتباط دارد . « 6 »
هامش
( 1 ) . مائده ، آيه 105 .
( 2 ) . من عرف نفسه ، عرف ربه .
( 3 ) . اعرفكم بنفسه ، اعرفكم بربه .
( 4 ) . بقره ، آيه 152 .
( 5 ) . احزاب ، آيه 21 .
( 6 ) . نحل ، آيه 89 .