پس شيعه از اهلبيت ، علم دين را فراگرفتند و تأليف كردند ، به طورى كه كتابهاى زيادى فقط در توضيح اسامى تأليفات و مؤلفان نوشته شده است .
مسلم در صحيح ، ج 1 ، ص 15 از « جابر » نقل كرده كه مىگفت : 70000 حديث از امام باقر عليه السلام از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فراگرفتهام و باز نقل كرده كه جابر گفت : 50000 حديث مىدانم كه به كسى نگفتهام !
على عليه السلام به بيان معارف و احكام پرداخت و عدهاى دور او را گرفتند و خطبههاى او را مىنوشتند و حتى از مقدمه صحيح مسلم معلوم مىشود كه گروهى قضاوتهاى او را نوشته و تدوين نموده بودند .
گرچه دستهاى سياست ! درِ خانه اهل بيت را بست ، ولى اهلبيت از پا ننشستند و به نوعى به جنگ سرد ! پرداختند و در گوشه عزلت به تعليم و تربيت پرداختند . . . و براى همين بود كه وقتى سلاطين بنىاميه و بنىعباس ، چشم گشودند ! كشور اسلامى را مملوّ از دانشمندان و علما و ادباى شيعه ديدند . ابن عقده كتابى در اسامى شاگردان امام ششم تأليف كرد . در ميان شيعه صدر ، شاگردان امام على عليه السلام ، يك علم مخصوص به نام « علم منايا و بلايا » به چشم مىخورد كه در دورههاى بعدى متأسفانه از آن خبرى نيست .
63 . به طور كلى بايد گفت : در مكتب اهلبيت عليهم السلام علم و عمل ، مانند معجون حياتبخش ممزوج بود و يك نظر واقعبينانهاى حاكم بوده و خودشناسى با خداشناسى همگام بوده و هيچگاه عبادت خشك بر جامعه تشيع حاكم نبوده است ، و براى همين است كه مىبينيم در روايت شيعه كه از اهلبيت عليهم السلام نقل شده است ، صواب عبادت را به اندازه معرفت و عقل بيان كردهاند بلكه مرحلهء اول عبادت را « معرفت حق » مىدانند . . . .
مناجاتهاى وارده از ائمه اطهار ، خود شاهد صدق گفتار ماست و به ويژه دعاهاى صحيفه سجاديه كه درياى معارف اهلبيت است و به صورت راز و نياز و مناجات با
رسالت تشيع در دنياى امروز ( گفت و گويى ديگر با هانرى كربن ) ( فارسى ) — صفحة 200
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٠٠