ترجم حديث : امام صادق ( ع ) در تفسير آيه
« وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ
« 1 »
»
فرمود : خداوند حائل مىشود ميان انسان و ميان اين كه باطل را حق بداند .
ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : ى عنى او را به سوى حق هدايت مىكند .
سپس مجلسى ( ره ) كلام مرحوم سيد مرتضى را نقل مىكند كه خلاصه آن چنين است : مى گويد : سيد مرتضى در كتاب « غرر و درر » گفته است در تفسير اين آيه چند وجه است :
1 - مراد از « حائل شدن خدا » اين است كه خداوند به وسيله مرگ ميان شخص و قلب او حائل مىشود . در اين صورت ، آيه در مقام تشويق مردم به طاعات است پيش از آن كه مرگ به سراغ شان بيايد .
2 - ممكن است مراد اين باشد كه خداوند با زايل كردن عقل كسى ميان او و قلبش حائل مىشود .
3 - شايد مراد مبالغه اى است از اين كه خداوند به بندگانش خيلى نزديك است .
4 - گفته شده : مومنين از كثرت دشمنان و قلّت خودشان مى انديشيدند ، در قلب شان ترس حاصل مى شد . خداوند با اين آيه مى فرمايد : خدا ميان شخص و قلب او حائل مىشود و ترسش را به احساس امنيّت مبدل مىكند . و در دل دشمنان ايجاد ترس و خوارى مىكند .
5 - و ممكن است در آيه وجه پنجمى نيز باشد : خداوند با تشريع شريعت ؛ امر و نهى ، وعده و وعيد ، ميان انسان و قلب او حائل مىشود تا قبايح را انجام ندهند .
آن گاه مجلسى ( ره ) مى گويد : ممكن است حائل شدن خدا به صورت هدايت ها و الطاف خاصّه باشد علاوه بر امر و نهى ( يعنى ممكن است مراد الطاف خفيّه باشد كه بنده اش را از درون قلب ، هدايت كند / توفيق ) ، احتمال دارد كه اين توفيق ، مخصوص بندگان مقرّب باشد
هامش
( 1 ) - همان .