فرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ »
« 1 » : از خدا و پيامبر ( ص ) جلو نيفتيد .
ملاصدرا در اين مسئله با ماركس به وحدت رسيده است هر دو مى گويند : حيات و روح از ماده نشأت يافته است .
نفس چيست ؟ در سخنان علامه مجلسى درباره فلاسفه سخن از نفس هم آمده كه مشاهده كرديم . ارسطوئيان هميشه سخن از نفس و نيز « نفس ناطقه » مى گويند و با گذشت 2300 سال هنوز هم حتى براى خودشان روشن نكرده اند كه نفس يعنى چه ؟ نفس ناطقه يعنى چه ؟ حرف هائى گفته و ابراز نظرهائى كرده اند اما هرگز مسئله را به طور مستدل روشن نكرده اند .
نفس در قرآن و حديث ، آن است كه از آن « شخصيت درونى » انسان تعبير مى كنيم و قرآن در آيه 84 سوره اسراء ، به آن « شاكله » هم مى گويد .
كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ :
هر كس مطابق شاكل خود عمل مىكند .
شرحى دربار شاكله : از نظر هستى شناسى اسلام ، گياه يك روح دارد كه « روح نباتى » ناميده مىشود . حيوان دو روح دارد : اول روح نباتى ، دوم روح غريزى . انسان سه روح دارد كه علاوه بر آن دو ، روح فطرت هم دارد .
اين سه روح مؤلّفه هائى هستند كه نفس انسان را تشكيل مى دهند ( شاكله ) .
و با بيان ديگر : برآيند و فرايند و تعامل اين سه روح با همديگر و چگونگى اين تعامل ، نفس انسان را تشكيل مىدهد ( شاكله ) .
هامش
( 1 ) - سور حجرات ، آيه اول .