خدا شود ، امّا اگر غرض عايد به غير خدا شود پس نقصى نيست ، از جهت آن كه ما مىگوييم كه خداى تعالى خلق عالم كرد از جهت نفع عالم ، و در قرآن اين نحو وارد است كه دليل جهت غرض مىشود . قال :
اللّه - تعالى -
( مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ )
« 1 » الآية .
مسألهء خامسه در اين است كه خداى تعالى « 2 » اراده طاعت عباد دارد و كراهت دارد معاصى را
قال : : و ارادة القبيح قبيحة و كذا ترك ارادة الحسن و الأمر و النّهى . « 3 » مذهب معتزله اين است كه خداى تعالى اراده طاعت مؤمن و كافر نموده اعمّ از آن كه واقع شود يا نه ، و مكروه شمرده معاصى را به نحو [ ى ] . و اشاعره گفتهاند كه آنچه واقع مىشود پس آن مراد است « 4 » اعمّ از آن كه طاعت باشد يا معصيت ؛ و دليل بر آنچه معتزله رفتهاند دو وجه است :
اوّل اين است كه خداى تعالى حكيم است و نمىكند فعل قبيح چنانچه گذشت ، و اراده قبيح نيز قبيح است ، و ايضا ترك حسن قبيح و اراده ترك آن نيز قبيح است .
وجه دويم : آن است كه امر نموده خدا به طاعت و نهى نموده از معصيت ، و حكيم امر مىكند به آنچه اراده نموده باشد نه به آنچه مكروه او باشد ، و نهى مىكند از آنچه مكروه او باشد نه از آنچه اراده
هامش
( 1 ) . مائده / 32
( 2 ) . م : - تعالى
( 3 ) . كشف المراد / 307
( 4 ) . م : - است