نگاهى به سراسر فصل
در حديث آمده است كه علَّت حرام شدن ربا ( از جمله ) آن است كه سبب تباهى اموال و تلف شدن و نابودى آنها مىشود ، كه نمونه اى در « حديث رضوى » ( حديث 12 ) گذشت . و اين تعبيرهاى سه گانهء مذكور در احاديث : « فساد اموال . . . تلف شدن اموال . . . و فناى امال » ، واقعيّت نظام ربايى ( ربوى ) را آشكار مىسازد ؛ بنا بر اين ، باعث تباهى و فنا و تلف شدن اموال در معاملات ربايى ، فساد ناشى از مصرف يا اسراف يا ضايع كردن كالا يا آنچه به اين امور مربوط مىشود نيست ؛ همچنين سبب فساد مذكور ، مصرف شدن مال در امرى حرام ، يا خريد و فروش كالاهاى فاسد و زيانبار نيست ، بلكه سبب ريشه اى آن منحرف شدن مال از جايگاه اصلى خود و تبديل شدن آن به محورى مستقلّ است براى درآمد و سود ، بدون كار و تلاش و تحمّل كردن زحمت كسب حلال .
آرى ، مال در نظام ربايى از مسير « قوامى » خود خارج مىشود ، و از اينكه مايهء قوامپذيرى و برپايى زندگى مردم باشد انحراف پيدا مىكند ، و به صورت عاملى در مىآيد كه اجتماع را به تباهى مىكشد ، و افراد رباخوار را به سقوط مىكشاند ، و از زندگى كردن در سطحى سالم و سودمند براى خود و ديگران باز مىدارد .
و به همان گونه كه غصب و دزدى ، اموال مردمان را تلف مىكند ، ربا نيز به صورتى ديگر سبب تلف شدن اموال مردم است ، يعنى اموال آنان را از دستشان بيرون مىآورد ، و در اختيار ستمگران رباخوار قرار مىدهد . و اسلام فساد اموال و تلف شدن آنها را بوسيلهء ربا به همان گونه منع و طرد كرده است كه بوسيلهء علَّتهاى ديگر .
در پرتو اين نگرش آشكار مىشود كه مبارزه با تلف كردن و تباه