شب ماه پس زهره ، و در هر دو وقت مريخ را با هر دو شركت است و خداوند مثلثه به روز زحل است پس عطارد و به شب عطارد پس زحل ، و به روز و شب مشترى شريك هر دو است ، و خداوند مثلثه مائى به روز زهره است و پس مريخ ، و به شب مريخ ، پس زهره و شريك ايشان در هر دو وقت ماه ،
و گوشيار ميگويد « 1 » كه نزديك من آن است كه خداوند مثلثه مائى به روز مريخ است پس زهره و به شب « 2 » زهره پس مريخ ، اگرچه جمله منجمان بر خلاف اين گفتهاند ، و هم وى ميگويد كه اين شركا را كه با خداوندان مثلثاتاند هيچ معنى نمىدانم . و بطليموس صاحب احكام اين شركا را از درجهء اعتبار حذف كرده است ، اما ديگران اعتبار كردهاند .
و ببايد دانست كه طول عمارت زمين از مغرب تا به مشرق صد و هشتاد جزو است و عرض عمارت از عرض استوا « 3 » تا به طرف شمال شصتوشش جزو و چون طول و عرض به دو نيم كرده شود ربع « 4 » معمور زمين به چهار بخش گردد . شهرى كه طول آن زيادت از نود جزو بود [ اگر عرض آن زيادت از سىوسه جزو است آن شهر از ربع شمالى مشرقى است و اگر عرض آن از سىوسه جزو كمتر است آن ربع جنوبى مغربى است و هر شهرى كه طول آن كم « 5 » از نود جزو است ، اگر عرض آن زيادت از سىوسه جزو است ، آن شهر از ربع شمالى مغربى است و اگر عرض او كم از سىوسه جزو است از ربع ( مغربى ) « 6 » جنوبى است و اين ارباع را به مثلثات نسبت كردهاند . ربع شرقى ( شمالى ) « 7 » مثلثه نارى را دادهاند و ربع شرقى جنوبى مثلثه ارضى را و غربى جنوبى مثلثه هوايى را و غربى شمالى مثلثهء مائى را ]
هامش
( 1 ) . م . گويد .
( 2 ) . در م . به شب و ، و در حاشيه . واژه پس پيش از زهره افزوده شده و خط خورده .
( 3 ) . م . بين واژههاى استوا و تا افزوده است : نا ا .
( 4 ) . م . به ربع .
( 5 ) . د . كمتر .
( 6 ) . تنها در م .
( 7 ) . تنها در م .