تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — صفحة 18

مساهمون:

ص١٨
ملحى است ، همچون زاج و نوشادر و قلقند و قلقنطار و قلقنديس . و اگر متحلّل نمىشود و آن اجسام دهنى است ، مثل زرنيخ و كبريت . و متطرّقات سبعه اجسامى گدازندهء صابرند بر آتش ، و صابر آن است كى جدا مىگرداند او را از حيّزى كه متبخّرست مانند شمع و قير . و متطرّق آنك غير آن باشد چون زجاج و مينا .

امّا كيفيّت تولّد اجساد سبعه

اصل اين عنصر متطرّق را زيبق نهاده‌اند ، و بيان حقيقت تولّد سيماب و آنك زيبق عنصر متطرّقات است آن است كى تولّد زيبق از اين است كى ارضيّتى لطيف مخالط او باشد ، تا غايتى كه آن اجزاى ارضى يابسهء لطيفه همگى سطح آن مائيّت فرو گرفته باشد . دوم در بيان آنك زيبق متطرّقات است ، درين سه وجه است . وجه نخستين آن است كى اينها به گاه ذوبان مثل زيبق‌اند ، امّا در رصاص هيچ شكّى نيست ، اما غير رصاص در گداز مانند زيبق سرخ است . وجه دوم آنك زيبق به آن تعلّق مىگيرد . و وجه سوم چون سيماب منعقد مىشود به رائحهء كبريت همچون رصاصى مىشود . و چون اين اصل معلوم شد گوئيم كه اجساد متكوّن