باب يازدهم « 1 » در معرفت حجر مقناطيس و معادن و خواص آن
سنگ مغناطيس را طبع گرم و خشك است ، و او آهن ربايد ، و چندانك بزرگتر باشد آهن بيشتر برگيرد .
و اگر چيزى تنك ميان او و آهن بدارند آهن را به آن چيز پيوندد .
و معادن او در بسيار مواضع است . در كوههاى هندوستان و در حدود زاولستان و درياى قلزم فراوان است .
و هرچ در قعر كوهها باشد قوّت جذب او زيادت باشد .
و آن سنگى سياه ثقيل است كه به سنگ آهن مشابهتى دارد .
و هرمس حكيم گفته است كى بهترين رنگى مقناطيس را سياهى سرخفام باشد .
و بهترين آن سه لون بود : لاجوردى ، و سياه سرخ فام ، و خاكسترگون با نقطهاى سياه .
و او را شبيه و نظاير بسيار باشد ، امّا فرق آن است كى مقناطيس چون بوى آهن بيافت او را بربود ، و اگر خود حجب موانع باشند .
و آوردهاند كه در درياى زنگبار از مقناطيس كوههاست .
چون كشتى بدان حوالى رسد هرچ از آهن در آن كشتيها باشد ربودن گيرد و بدان كوه نزديك مىشود .
پاورقی
( 1 ) - اصل : نهم