باب سيّم : ساعات بعد درجه ستاره از وتدها
اگر ستاره فوق الارض بوذ بعد او از عاشر برگير ، از پيش يا پس ؛ بمطالع خطّ استوا و بر اجزا ( ء ) ساعات درجه آن ستاره قسمت كن و اگر تحت الارض بوذ بعد او از رابع برگير از پيش يا پس بمطالع خطّ استوا ، و بر اجزا ( ى ) نظير درجه آن ستاره قسمت كن آنچ حاصل آيذ بعد آن ستاره بوذ از عاشر يا رابع ، متقدّم يا متأخّر بساعتها زمانى ، و چون اين ساعت از شش « 1 » نقصان كنى ساعات بعد بازآيذ از طالع يا سابع .
مثالش : طالع حمل و ستاره ( ء ) در جوزا يه و رابع سرطان يه مطالع ج يه بخطّ استوا قو يح بوذ و مطالع ب يه فج « 2 » مب بمانذ بعد متأخّر كب لج و از بهر آن كى تحت « 3 » الارض است بر اجزا ( ى ) ساعات نظير درجه او ببخشيذيم و آن يب ج « 4 » بوذ باز آمذ انب و اين بعد ستاره است از رابع بازپس از شش نقصان كرديم بمانذ ساعات بعد از طالع دح . « 5 »
باب چهارم : [ اندر تسييرات ]
تسيير راندن از چهار گونه است اوّل هر سال سيزده برج ، و اين تسيير صغرى انتهاست كى از [ بهر ] تحويل سال به كار دارند و آنست كى برج انتها بدرج و دقيقه بجاى او بنهى و آن كوكب كى بذو خواهى راندن ببرج و درج و دقيقه بنهى ، بجاى دوّم ، و اوّل از دوّم نقصان كنى آنچ بمانذ بر يك درجه و چهار دقيقه « 6 » قسمت كنى آنچ حاصل آيذ بذان مدّت روزگار به او رسذ . و اين را جدولى است از بهر آسانى را تا قسمت « 7 » نبايذ كردن .
هامش
( 1 ) . نسخه قاهره . « تيرست و شصت » .
( 2 ) . نسخه توبينگن و ملك و مجلس « عج » .
( 3 ) . نسخه توبينگن و ملك و مجلس « فوق الارض » .
( 4 ) . نسخه توبينگن « يز نو » .
( 5 ) . نسخه توبينگن و مجلس « د مج » .
( 6 ) . نسخه توبينگن و ملك « در دوازده و سدسى ضرب كنى » .
( 7 ) . نسخه توبينگن و ملك و مجلس « ضرب » .
( 270 )