[ جلد سوم ]
ف
ف
- ( اصطلاح ادبى ) بطور مفرد مهمله است و كوفيان گويند ناصبه است مانند فَتُحَدِّثنا و مبرد گويد جارّه است در هر حال ف بر سه وجه است يكى آنكه عاطفه است و مفيد سه امر است ترتيب لفظى مانند قامَ زيدٌ فَعمرو و ذكرى مانند
فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً
و
وَ نادى نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي
و ديگر تعقيب مانند تزوج فولد و دخل الطهران فاصبهان و
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً
و گاه بمعنى ثم است مانند
ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً
و ديگر فاء سببيت و در عاطفه اغلب معنى سببيت است مانند
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ
و
لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ
و
إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ
» ( از مغنى ص 43 - 48 ) .
فائِتَه
- ( اصطلاح فقهى ) عبادات فائته در مقابل حاضره است .
( از عروه ص 299 )
فائِدَه
- ( اصطلاح فلسفى و عرفانى ) در زير عنوان كلمه غايت فرق ميان فائده و نفع و غايت و غرض معلوم شد و گفته شد كه ما يترتب على الفعل را فائدة گويند رجوع شود به غايات و ( مصنفات ج 1 رسالهء 2 ص 22 - كشاف ج 2 ص 1115 ) مولانا :
گر تو گوئى فايده هستى چه بود * در سؤالت فايده هست اى عنود
گر ندارد اين سؤالت فايده * چه شنوم اين را عبث بىعايده
ور سؤالت فايده دارد يقين * پس جهان بىفايده نبود به بين
فائِدِهء خَبَر
- ( اصطلاح معانى بيان ) و هر گاه مخاطب عالم به خبرى نباشد و