تخيل و رويت به خودىخود و بدون آنكه شوق و اشتياق به آنچه احساس يا تخيل و يا دانسته مىشود مقترن شود كافى در فعل خود نبوند . زيرا اراده عبارت از اين بود كه انسان بواسطهء قوت نزوعيه بسوى مدرك خود گروش و تشوقى يابد و تشوقى حاصل كند .
پس هرگاه بواسطهء قوت نظرى علم به سعادت حاصل كرد و آن را غايت و نتيجهء كار خود قرار داد و بواسطهء قوت نزوعيه اشتياقى بدان حاصل كرد . و بواسطهء قوت انديشه آنچه بايد مورد عمل قرار گيرد تا بواسطهء آن ( عمل بدان ) و به كمك متخيله و حواس نيل بدان حاصل شود استنباط كرد و سپس بوسيلهء آلات قوهء نزوعيه اقدام بانجام آن گونه افعال نمود آن گاه است كه افعال آدمى همه خير و زيبا بود و لكن اگر سعادت را نشناخت و يا دانست و آن را غايت مشتاق اليه خود قرار نداد و بلكه چيزى ديگر را جز آن [ آنچه فى الواقع سعادت است ] غايت قرار داد و بواسطهء قوت نزوعيه بدان امر اشتياق و گروش حاصل كرد و بواسطهء قوت رويت آنچه بايد مورد عمل قرار گيرد تا بواسطهء آن [ عمل بدان ] و به كمك حواس و متخيله وصول بدان ممكن گردد استنباط كرد و سپس بواسطهء آلات قوت نزوعيه آن گونه افعال را انجام داد در اين صورت همهء افعال انسان [ اين انسان ] شر و نازيبا بود .
( رجوع بترجمهء آراء اهل مدينه فاضله ترجمه نگارنده ص 182 - 200 )
قواى خادمه
- ( فلسفى ، اخلاقى ) رجوع بقواى حساسه و حاسه و قوا شود .
قواى خمس
- مراد از قواى خمس حواس خمس است رجوع به حواس خمس شود ( اخوان ج 2 ص 328 ) .
قُواىِ رُوحانى
- مراد قواى پنجگانه باطنى است كه حواس خمس باطنى گويند ( رسائل ج 2 ص 349 ) .
قُواىِ رَئيسَه
- ( فلسفى ، اخلاقى ) رجوع به قواى حساسه شود .
قُواى سَبْع
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از قواى سبع متعاونه كه منشأ افعال جسدانيهاند قواى جاذبه ، ماسكه ، هاضمه ، دافعه ، غاذيه . مصوره و ناميه است .
( اخوان ج 2 ص 329 ) .
قُواىِ طَبيعى
- ( فلسفى ) منظور نيروهاى متوافق و متضاد اركان و مواليد است و نيز آثار و خواص طبايع اركاناند كه البته اخوان الصفا از آن آثار و خواص انواع و مواليد گاه بنام نفوس جزئيه از آنها ياد كردهاند ( رجوع شود برساله پنجم از جسمانيات ص 130 )
قُواىِ ظاهِرى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد حواس خمس جسمانى و ظاهره است در مقابل قواى باطنى ( از مبدأ و معاد صدد ص 174 ) .
قُواىِ فَعّالهء سَماويَّه قُواىِ فَعّالهء فَلَكيَّه
( اصطلاحات فلسفى ) مراد قواى فعاله افلاك است كه موجب حركات و تبدلات و فعل و انفعالات ارضى و پديد آمدن مواليد ثلث است .
( شفا ج 2 ص 642 - رسائل صدرا ص 210 ) .
قُواىِ نَباتى
- ( اصطلاح فلسفى ) قواى