تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 527

مساهمون:

ص٥٢٧
از لحاظ مراتب وجودى يكسان نمىباشند و هر يك در مرتبت خاصى قرار گرفته‌اند كه از لحاظ شدت و ضعف متفاوت‌اند بعضى از لحاظ وجودى مقدم و بعضى مؤخر و همين طور از لحاظ كمى و كيفى و غيره متفاوتند . در هر حال تمام موجودات عالم يك وجوه مشتركى دارند و وجوه امتيازى و همان ما به الامتياز است كه در انواع و افراد نوعى و صنفى موجب تشكيك است و هر فردى از نوعى را موجود جدا از ساير افراد هم نوع خود نشان ميدهد و تشكيك به همين اعتبار گفته مىشود . ( رجوع شود به اسفار ج 2 ص 1 ) .

تَشْكيكِ اتّفاقى

- ( اصطلاح فلسفى ) اين اصطلاح را آخوند ملا صدرا در مواردى به كار برده است و ظاهرا مراد او از اين نوع تشكيك نحوهء تشكيك خاص است كه در وجود قائل است كه نه از قبيل تشكيك عامى است و نه خاصى و شايد نظر او اين باشد كه وجودات با آنكه در حقيقت نوعيه يكسان‌اند در مراتب مشكك‌اند و در عين اتحاد در نوع بكمال و نقص مشكك‌اند و تشكيك آنها در مراتب آنها است و آن مراتب هم امور عدمى هستند و بنا بر اين در عين اتفاق در نوع مشكك ميباشند . ( از اسفار ج 1 ص 14 ) . قيصرى گويد : « و التفات فى افراد الوجود ليس فى نفسه بل فى ظهور خواصه من العلية و المعلولية » . ( از شرح قيصرى ص 9 ) .

تَشْكيكِ خاصّ

- ( اصطلاح فلسفى ) تشكيك را در موردى خاصى ميگويند كه ما به الاختلاف در آن عين ما به الاتحاد باشد و اختلاف در مراتب ذات باشد نه بامور زائده بر ذات .

تَشْكيك عامى

- ( اصطلاح فلسفى ) تشكيك را در موردى عامى گويند كه ما به الاختلاف در آن غير ما به الاتحاد باشد و در حقيقت تشكيك بامور زائد بر ذات باشد از قبيل عوارض و قوابل .

تَشْميت

- دعاى بخير و بركت بود و آن بود كه به كسى كه عطسه كند گويند « يرحمك الله » و يكى از سنن اسلامى است ( از الفقه ج معاملات ص 55 ) .

تَشْنِگى

- ( عرفان ) احكام تواضع را گويند اعم از آنكه از جانب مطلوب بود يا طلب ( اصطلاحات فخر الدين ) . مولانا گويد :
تشنگان گر آب جويند از جهان * آب هم جويد بعالم تشنگان چونكه عاشق اوست تو خاموش باش * او چو گوشت ميدهد تو گوش باش

تَشَهُّد

- ( اصطلاح فقهى ) تشهد شهادت گفتن است و از اصطلاحات فقهى است و ذكر آن در تشهد اول نمازها « اشهد ان لا إله الله وحده لا شريك له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله اللهم صل على محمد و آل محمد » و در تشهد دوم بعد از اداء » شهادت بطريق فوق ذكر تسليم باشد كه گويد : « السلام عليك أيّها النّبى و رحمة الله و بركاته و السلام علينا و على عباد الله الصالحين السلام عليكم و رحمة الله و بركاته و در تشهد اول قبل از شهادت بگويد : « بسم الله و بالله و الحمد الله » ( از