نام رازى و ابن سينا در كتاب « زندگانى علماى مشهور « 1 » » و « كتاب متفكّرين اسلام « 2 » » و بسيارى از كتب ديگر زيب مطالب آنها مىباشد و به نظر ميرسد آن قدر كه اروپائيان بحث و تحقيق در خصوص اين دو دانشمند ايرانى و اثر آنها بر روى طبّ اروپا نمودهاند شايد در ايران كمتر به عمل آمده است و بنده اميدوارم كه همين امر مقدّمهاى براى تحقيق مقام اين دو استاد بشود تا همكاران گرامى و دانشمندان و محققين در اين باب قدم گذارده دين خود را بجامعه ادا نمايند .
اگر بخواهيم پى باهميت اثر ابن سينا در طب اروپا ببريم كافى است كه يك جمله در اين باب گفته شود و آن اينكه : « ترجمه لاتين قانون تقريبا سى دفعه طبع شده است ، بعلاوه عده زيادى از شارحين قسمتهاى مختلفه قانون را شرح و بسط دادهاند . همچنين كتاب « آبله و سرخك » كه ترجمه لاتين آن در اروپا قريب چهل مرتبه طبع گرديده و باغلب زبانها ترجمه شده و يا آنكه كتب « منصورى « 3 » » و « سنگ كليه و مثانه » و « برء الساعه « 4 » » بلاتين و فرانسه ترجمه و مكرر بچاپ رسيده است » .
از كسانى كه به ترجمهء قانون شيخ وحاوى و منصورى رازى و كتاب جرّاحى ابو القاسم پرداختهاند ژرار دوكرمن « 5 » سابق الذّكر است ، بعلاوه كسى كه اطّلاعات طبّى اسلامى را به اروپا سوقات برده است ژربر درياك « 6 » ( 1003 - 930 م . ) و پس از وى كنستانتن افريقائى « 7 » ( 1087 - 1010 م . )
هامش
( 1 ) -Vies des savants illustres par L Figuier Paris 3881. ( 2 ) -Les penseurs de i'Islam par Baron Carra de Veaux Paris 1921. ( 3 ) .Traite de Mansouri.
( 4 ) -Laguerison a uneHeure . )اشتباها اين ترجمه را براى برء الساعه نمودهاند ) .
( 5 ) -Gerard de Cremone.
( 6 ) -Gerbert D'Aurillac.
( 7 ) -Constantin I'Africain.