را نيز بدان افزوده است . اين شرح بيشتر جنبهء حكمى دارد .
6 . شرح علامه حلى
، حسن بن يوسف بن مطهّر حلّى در گذشته به سال 726 ق .
اين شرح مختصر و كوتاه است ، و به گفتهء كشف الحجب مختصرى از شرح ابن ميثم بحرانى است .
7 . شرح ابن عتائقى
، عبد الرحمن بن ابراهيم مشهور به ابن عتائقى ، از علماى قرن 8 ق .
شارح كه مذاق حكمى و عرفانى دارد ، در شرح عبارات نهج البلاغه از شروح ديگر و از كتب فلسفى و عرفان و حديث و تاريخ و اخبار ائمهّ نقل قول مىكند .
8 . شرح گلستانه
، سيّد علاء الدين محمّد گلستانه ، در گذشته به سال 1100 ق .
علاء الدين گلستانه دو شرح دارد : 1 - شرح مختصر و تمام با نام بهجة الحدائق . اين شرح ، بيشتر در توضيح عبارات مشكل نهج البلاغه است .
2 - شرح مفصّل و ناتمام با نام حدائق الحقائق . از اين شرح سه مجلّد موجود است و تا خطبهء « كنتم جند المرأة و اتباع البهيمة » ( خطبهء 13 ) در آن شرح شده و از بقيهء مجلّدات آن ، اطّلاعى در دسترس نيست .
اساس اين شرح بر اخبار است ، اگر چه به جنبهء ادبى هم توجهّ دارد و اقوال بزرگان ادب را در آن نقل كرده است .
شارح ، در مبحث امامت تحقيق كامل و مفصّلى دارد و شبهات مخالفان را پاسخ داده است .
9 . شرح گيلانى
، رفيع الدين محمّد بن فرج گيلانى ، در گذشته به سال 1160 ق .
اين شرح ، جامع ميان شرح ابن ابى الحديد و شرح ابن ميثم بحرانى است .
10 . دو شرح شبر
، سيّد عبد اللّه شبّر ، در گذشته به سال 1242 ق .
شبّر ، از مفسّرين اماميه در قرن 13 ق . دو شرح بر اين كتاب نوشته است .
11 - شرح شيخ محمد عبده مصرى
، در گذشته به سال 1323 ق .
شيخ محمّد عبده ، از شاگردان سيّد جمال الدين اسدآبادى و از مشاهير علماى اهل