ومحيى الدّين در كتاب فتوحات مىگويد : « سبحان مَن أظهَر الأشياءَ وهوَ عينُها » يعنى : پاك ومنزّه است آنكسى كه طاهر گردانيد چيزها را واو عين آن چيزهاست « 1 » .
وعلاء الدّولة سمنانى كه يكى از مشايخ اين طايفه است او را به اين واسطه طعن زده ودشنام داده ، وشيخ عزيز نسفى ، وعبد الرّزاق كاشى ، وعطّار ، وملّاى روم و غير ايشان از متأخّرين صوفيّه اين مذهب را خوش كردهاند و در نظم ونثر خود اظهار اين اعتقاد نمودهاند .
و اين جماعت خدا را تشبيه مىكنند به دريا ومخلوقات را به موج دريا ، ومىگويند كه موج دريا عين درياست ، يعنى مخلوقات همه خدايند و اين طايفه كسانى را كه دعواى خدايى كردهاند خواه در پرده حلول واتحاد ووحدت وجود ، وخواه خارج از اين پرده مانند فرعون وشدّاد ونمرود دوست مىدارند ، و همه را از خود مىشمارند ، نمىدانم كيست از متأخّرين شيعه كه فريب اين طايفه خورده ايشان را از نيكان پنداشته است ، و بعضى ديگر تقليد او كردهاند ليكن مىدانم كه متقدمين علماى اماميّه اين قوم را مذمّت بسيار كردهاند وكتابهايى مشتمل بر طعن ايشان نوشتهاند ، و از اصحاب عصمت عليهم السلام احاديث در
هامش
( 1 ) - فتوحات مكّية : ، حديقة الشيعة : 568 ، نفحات الأنس : 488 .