استفادهء كتاب « استبصار » و « شرح قواعد » علّامه كه خود تأليف مىفرمودند مشغول شدم ، و از حضّار آن مجلس شريف بود عاليجناب آقا سيّد رضا سابق الذكر ، و آقا محمّد تقى خالهزادهء من ، و ميرزا رحيم خلف ميرزا تقى قاضى تبريز ، و سيّد ابو القاسم معروف به سيّد ميرزا خلف آقا سيد حسين نهاوندى ، و شيخ موسى خلف جناب شيخ ، و شيخ محمّد على اعسم « 1 » ، و شيخ محمّد بن شيخ صادق ، و آقا محمّد على خلف مرحوم مغفور آقا باقر هزار جريبى ، و آقا محمّد بن آقا كمال ، و غير ايشان كه هريك از فضلاى نامدار و علماى فضيلت شعارند .
[ حملهء وهّابىها به نجف اشرف ]
و در اين اثنا آوازهء آمدن سپاه ضلالت دستگاه جماعت وهّابى عجب شور و فتورى در دلهاى مجاورين انداخت . مدّت چهار ماه را در شبها به
هامش
( 1 ) آل اعسم : از خانوادههاى مشهور در نجف اشرفاند اكثر آنان نابغه در علم و فضل و ادبند ، بلكه از مجتهدين جليل القدر و از فقهاى عالى مقامند ، در تاريخ علمى و ادبى نجف مقام والايى دارند ، علامهء قزوينى در « انساب القبائل العراقيّه » گفته : « آل أعسم قبيلهاى است از زبيد حجاز و از آنان طائفهاى در عراق است كه به « عسمان » خوانده مىشوند » ، جدّ آنان حاج محمّد خليص در اوائل قرن 11 به نجف مهاجرت كرد و متعاقبا أولاد و احفاد او كه تا به امروز در نجفاند ، امّا علم و ادب از اين خاندان رخت بربسته است . از مشاهير اين بيت شيخ محمّد على اعسم است كه معاصر شيخ جعفر كاشف الغطاء بوده و در سال 1233 ه فوت نموده است - رضوان اللّه تعالى عليه - . رجوع شود به الكرام البررة : 2 / 716 ، و الفوائد الرضويّة : 558 ، و انساب القبائل العراقيه : 46