گونه كه قرآن هست . پس چنين نيست كه حديث ، فقط در چارچوب مورد صدورش ، معنا شود ؛ بلكه مورد صدور مىتواند روشنكنندهء يكى از معانى حديث باشد . به عبارت ديگر ، معناى اوليهء حديث را مىتوان با استفاده از مورد صدورش ، به آسانى درك كرد و مىتوان معانى ديگرى را در راستاى مقصود اصلى حديث ، از آن استنباط نمود .
3 . فوايد شناخت مورد صدور احاديث
در شناخت مورد صدور احاديث ، فوايد متعدّدى مترتّب است كه آشنايى با آنها در استفادهء بهينه از مضامين احاديث ، بسيار مؤثّر است . برخى از آنها عبارت از :
الف . ايجاد بصيرت در فهم حديث
مانند :
إنّ الملائكةَ أراهم يمشونَ أمامَها و نحن تبعٌ لهم ؛ « 1 » ملايكه را مىبينم كه پيش روىآنها در حركتاند و ما هم پيرو آنها هستيم .
در اين حديث ، مشخّص نيست كه ملايكه ، مقابل چه چيزى يا چه كسى در حركتاند و حديث ، در هالهاى از ابهام قرار دارد و اين مورد صدور است كه امكان فهم حديث را براى ما ميسّر مىكند . امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
مَشى النبىُّ خَلفَ جنازةٍ ، فقيل له : يا رسولَ اللَّهِ ! ما لَكَ تمشي خَلفَها ؟ فقال : إنّ الملائكةَ أراهُم يمشونَ أمامَها و نحنُ تبعٌ لهم ؛ « 2 »
پيامبر در پشت جنازهاى در حركت بود . كسى به او گفت : اى رسول خدا ! چه شده كه در عقب آن حركت مىكنى ؟ فرمود : « ملايكه » را مىبينم كه در جلوى آن در حركتاند و ما هم پيرو آنها هستيم .
ب . تخصيص عام
گاه سبب ورود ، باعث مىشود كه حديثى را مخصوص فرد يا گروهى خاص كند .
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 3 ، ص 169 .
( 2 ) . همان جا .