صاحب « اعلام الورى » در فضيلت و منقبت وى مىآورد : « او مردى پرهيزكار و صالح بود » . « 1 » و علّامه مامقانى در « تنقيح المقال » ، وى را از جمله راويان احاديث اهل بيت مىشمارد . « 2 »
درباره چگونگى رحلت و يا شهادت حضرت سيّد ميرمحمّد عابد اقوال متفاوتى وجود دارد . برخى از منابع بر شهادت وى پس از جدال و كشمكش حاكم فارس با ياران احمد بن موسى ( ع ) تأكيد دارند .
مؤلف كتاب زندگانى سياسى هشتمين امام ( ع ) به نقل از برخى از منابع مىنويسد : يكى ديگر از برادران امام رضا ( ع ) بنام احمد بن موسى چون از حيله مأمون آگاه شد همراه سه هزار تن ( به روايتى دوازده هزار ) از بغداد ( مدينه ) قيام كرد . كارگزار مأمون در شيراز به نام قتلغ خان به امر خليفه با او به مقابله برخاست و پس از كشمكشهايى او و برادرش « محمّد عابد » و يارانش را به شهادت رساند . « 3 »
با اين وجود برخى از منابع از رحلت و درگذشت وى با مرگ طبيعى حكايت مىكنند ، چنان كه صاحب شب هاى پيشاور مىنويسد : « جناب سيّد اميرمحمّد عابد كه در گوشه انزوا اشتغال به عبادت داشت ، بأجل طبيعى از دنيا رفت » . « 4 »
هامش
( 1 ) . اعلام الورى ، ص 181 .
( 2 ) . تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 193 .
( 3 ) . قيام سادات علوى ، ص 169 ؛ اعيان الشيعه ، ج 11 ، ص 286 ؛ بحارالانوار ، ج 8 ، ص 308 ؛ زندگانى سياسى هشتمين امام ، ص 214 .
( 4 ) . شبهاى پيشاور ، ص 122 .