914 . جنبش اسلامى در كردستان عراقى ( باسك ) ( شكل گيرى پيدايش مبانى و اهداف 1978 - 2000 )
انور ابراهيمى
استاد راهنما : غلامرضا شفيعى ظريفيان
استاد مشاور : حسن حضرتى
دانشگاه تهران ، 1388 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : بيدارى اسلامى اصطلاحى است كه در قرن 19 ميلادى به دنبال فروپاشى عثمانى چهره خود را آشكار كرد . البتّه در دوران قبل فعاليتهاى در جهت مقابله با ظلم و ستم حاكمان وقت و بازگشت به اصول اوليه اسلام و دوران خلفاى راشدين شكل گرفته بود . اما به صورت گسترده و در قالب حزب ، ضعف و زوال امپراطورى عثمانى دامنه اين فعاليت را تسريع بخشيد . بنابراين دخالت دول استكبار و استعمار در قلمروى امپراطورى و هجوم فرهنگ غرب موجب شد از جانب افرادى چون سيد جمال ، سپس در شكل گروهى و حزبى جنبش اخوان المسلمين براى حفظ وحدت ، مقابله با افكار غرب و بازگشت به گذشته فعاليتهاى انجام گرفت . كه در اين انديشه اخوان به ديگر كشورهاى اسلامى سرايت كرده كه عراق از جمله آن بود . اما با توجه به موقعيت سياسى ، اجتماعى و جغرافياى عراق انديشه اخوان جوابگو نبوده و از جانب عالمان و روشنفكران اسلامى كُرد به تشكيل حزبى به نام جنبش اسلامى در كردستان عراق ( باسك ) در جهت مبارزه با ظلم و ستم رژيم بعث اقدام شد . جنبش اسلامى كردستان عراق ( باسك ) در سال 1987 بر روى بدنه حزب رابطه اسلامى كه در سال 1978 تشكيل شده بود در خارج از مرزهاى سياسى عراق در كردستان ايران فعاليت خود را آغاز كرد . باسك بدنبال ويرانى محله هاى از شهر حلبچه در 1987 از جانب رژيم بعث و كشتار مردم كُرد و فشار بر اسلام گراها توسط عالمان و روشنفكران دينى در جهت مبارزه و مقابله با رژيم بعث سازماندهى شد . باسك جنبشى است سياسى ، اجتماعى و فرهنگى كه با استفاده از حربه جهاد و شعار " وجاهدوا فى الله حق جهاده " در جهت پياده كردن شريعت اسلامى و دفاع از حقوق مردم كُرد پا به عرصه گذاشته است . در طى دوران فعاليت سياسى اش مدتى را در جنگ با اتحاديه ميهنى كردستان سپرى كرده سپس در كنار احزاب داخلى به مشاركت سياسى و مدنى اهتمام ورزيده به گونه اى كه بعد از حزب دمكرات و اتحاديه ميهنى به عنوان سومين حزب از آن نام مى برند . اين حزب در سال 1999 م در جهت وحدت بين احزاب اسلامى با حزب نهضت اسلامى متحد شده و حزب وحدت اسلامى كُرد را تشكيل دادند اما بر اثر اختلافات داخلى كه باسك از ابتداى كار با آن روبرو بود اين وحدت در سال 2000 م دچار انشقاق شده و به سه حزب انصار الاسلام ، جماعت اسلامى و باسك تقسيم گرديد كه با اين انشقاق باسك از نظر وجهه سياسى و تعداد اعضا جايگاه قبلى خود را از دست داد .
915 . جنبش كردها در سده ى بيستم ( ابتداى سده تا اول جنگ جهانى دوم )
فرهاد مرادى
استاد راهنما : محمد حسن رازنهان
استاد مشاور : محمد سپهرى
دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران مركزى ، 1384 ؛ كارشناسى ارشد