نگاهى تطبيقى بر دو سفرنامه روحانى « ارداويرافنامه » و قصيده « ثورة فى الجحيم »
مينا پيرزادنيا « 1 »
فرشته آهيخته « 2 »
طاهره آهيخته « 3 »
چكيده
سفر به جهان واپسين مينوى و عروج روح به دنياى پس از مرگ و نهايتاً شرح تجارب و مشاهدات آن ، يكى از جذابترين و بىبديل موضوعاتى است كه در ميان آثار تاريخى ، اساطيرى ، دينى و عرفانى و . . . ملّتهاى كهن به وفور ، به چشم مىخورد . پيشينه تاريخى آن را در ايران باستان ، به ارداويرافنامه ، نسبت دادهاند . اين كتاب با موضوع سفر « ارداى » ، مؤلّف كتاب ، به دنيايى فراتر از جهان مادى ، در جهت سنجش معيارهاى اهورايى و اهريمنى و تاثير آنها بر زندگى واپسين آدمى ، همزمان با سلطهى ساسانيان قبل از ورود اسلام به ايران ، تحرير يافته است . از طرفى نگارش نمونههاى مشابهاى چون كمدى الهى دانته ، الغفران و . . . در دوران بعد و در سرزمينهاى ديگر ، تاثير اين كتاب را بر انديشهى صاحبان سفرنامههاى روحانى تصديق مىكند و به وضوح گرايشهاى عقيدتى اين ملل را بر مبناى ميراث مشترك فكرى و فرهنگى ايشان منعكس مىسازد . قصيده « ثورة فى الجحيم » جميل صدقى الزهاوى ، انديشمند فلسفى و انقلابى دوران معاصر عراق ، با موضوع سفر و انتقال روحانى روح ، به مانند ارداويرافنامه ، شرحى از سير و سلوك روحانى مؤلّف است كه در آن به بيان مشاهدات و تجارب روحى خويش در جهان اخروى پرداخته است و در زواياى مختلف ، بىگمان شباهت موضوعى و ساختارى با رسالهى دينى - اجتماعى ارداويراف دارد .
كليد واژه : سفر نامه روح ، ارداويرافنامه ، قصيده ثورة فى الجحيم ، جميل صدقى الزهاوى .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه زبان و ادبيات عرب ، دانشگاه ايلام . /Pirzadnia @ yahoo . com( 2 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسى .
( 3 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات /T . ahikhteh @ gmail . com