شرح حال و بررسى اشعار ملا محمود مفتى ( بى خود ) شاعر كُرد فارسىگو
مهرى پاكزاد « 1 »
شهپول فتاحى « 2 »
چكيده
ملا محمود مفتى متخلص به بى خود ( 1376 - 1296 ق ) از شاعران صاحبدل و خوشذوقِ در سليمانيه عراق و مقارن اواخر دوره قاجار است كه همطراز شعراى سبك بازگشت ، با پشتوانه ميراث فرهنگى و استعداد و ذوق ذاتى به دو زبان كردى و فارسى شعر سرودهاست و در ادب كُردى جايگاه ويژهاى دارد اما هنوز آن طور كه شايسته مقام اوست براى همگان شناخته شده نيست . ديوان شعرى كه امروزه از « بى خود » در دست است از دو بخش كُردى و فارسى تشكيل شده است و تاكنون پژوهش مستقلى در مورد اشعار او صورت نگرفته است . آگاهى از محتواى آثار او به خصوص در باب تخميس او بر رباعيات ابوسعيد ابوالخير و 28 غزل در نعت نبى به زبان فارسى و به طور كلى معرفى ، تحليل و بررسى زندگى و شعر او به زبان فارسى مىتواند پژوهشى ارزشمند در جهت گسترش زبان و ادبيات فارسى و پيوند آن با ساير زبانها از جمله كُردى باشد . در اين مقاله سعى شده است بعد از آوردن كلياتى از مسايل تحقيق استناد به منابع موجود به معرفى و شرح احوال و آثار شاعر پرداخته سپس به بررسى سبكشناسانه شعر او از جنبههاى مختلف فكرى ، زبانى و ادبى پرداخته شود . براى اينكار ابتدا با ارائه تعاريفى از سبكشناسى و منطبق ساختن اشعار « بى خود » بر يكى از سبكهاى رايج در ادب فارسى ، به بيان ويژگىها و انواع آرايههاى لفظى و معنوى ، اوزان عروضى و ذكر بسامد آنها و ديگر نكات ادبى ديوان كُردى و فارسى وى پرداخته شده است .
كليد واژه : ملا محمود مفتى ، بى خود ، شرح حال ، اشعاركُردى ، فارسى ، سبك ، آرايههاى ادبى .
هامش
( 1 ) . استاديار و عضو هيأت علمى زبان و ادبيات فارسى دانشگاه آزاد اسلامى واحد مهاباد /mehri pakzad 2004 @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى دانشگاه آزاد اسلامى واحد مهاباد